Mavzular

Yangi fatvolar

Maqolalar

Kitoblar

Saqlanganlar

Murakkab qidiruv

Loyiha haqida

Fikr bildiring

Bosh sahifa » Fiqh asoslari » Fiqh » Ibodatlar » Roʻza masalalari » Eʼtikof masalalari » E’tikof oʻtirish hukmi
0 – 0
Fatvo: 48999

O'qildi: 70

09.03.2026

/ 20 Ramazon 1447

Fatvo mavzusi: » » » »

E’tikof oʻtirish hukmi

Savol

E’tikofning hukmi nima?

O’xshash fatvolar

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Alloh taologa hamd-u sanolar, Payg‘ambarimizga salavot va salomlar bo‘lsin.

Birinchi masala: E’tikofning mashru’ ekani

E’tikof Qur’on, Sunnat va Ijmo’ bilan mashru’dir.

Qur’on daliliga kelsak, Alloh taoloning ushbu so‘zi:

﴿وَعَهِدْنَا إِلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ﴾

«Va Ibrohim bilan Ismoilga: «Mening baytimni tavof qilguvchilar, e’tikof oʻtiruvchilar, ruku’-sajda qiluvchilar uchun pok tuting», deb buyurdik» (Baqara: 125).

U Zot subhanahu va taolo yana shunday degan:

﴿وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ﴾

«Masjidlarda e’tikofda bo’lgan chog’ingizda (kechalari ham) ular (hotinlaringiz) bilan qo’shilmang! (Baqara: 187).

Sunnatdagi dalillarga kelsak, bu borada ko‘plab hadislar sobit boʻlgan, jumladan:

عَنْ عَائِشَةَ رضي الله عنها، زَوْجِ النَّبِيِّ ﷺ: أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ «كَانَ يَعْتَكِفُ الْعَشْرَ الْأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللهُ، ثُمَّ اعْتَكَفَ أَزْوَاجُهُ مِنْ بَعْدِهِ»

Nabiy sollallohu alayhi vasallamning zavjalari Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi: «Nabiy sollallohu alayhi vasallam to Alloh u zotni vafot ettirgunicha Ramazonning oxirgi o‘n kunligida e’tikof o‘tirgan edilar. So‘ngra zavjalari u zotdan keyin ham e’tikof o‘tirishdi» (Sahihi Buxoriy, 2026; Sahihi Muslim, 1172).

Ijmo’ daliliga kelsak, bir necha ulamolar e’tikofning mashru’ligiga ijmo’ni naql qilganlar.

Imom Navaviy: «Majmu’», 6/404, Ibn Qudoma: «Mug‘niy», 4/456, Shayxulislom «Sharhul Umda», 2/711 va boshqalar shular jumlasidan.

Shayx Ibn Boz aytadi:

«Shubhasiz, masjidda e’tikof o‘tirish qurbatlardan (Allohga yaqinlashtiruvchi amallardan) biridir. Ramazondagi e’tikof esa boshqa vaqtlardagi e’tikofdan afzalroq sanaladi… Bu amal Ramazonda ham, boshqa vaqtlarda ham mashru’dir». Iqtibos qisqartirildi («Majmu’ al-Fatava», 15/437).

Ikkinchi masala: E’tikofning hukmi.

E’tikof aslida sunnat amaldir, vojib emas. Faqat e’tikof oʻtirish nazr qilingan bo‘lsa, vojibga aylanadi. Chunki sahih hadisda shunday kelgan:

عَنْ عَائِشَةَ رضي الله عنها، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: «مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللهَ فَلْيُطِعْهُ، وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَهُ فَلَا يَعْصِهِ»

Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi: «Nabiy sollallohu alayhi vasallam: «Kim Allohga toatni nazr qilgan bo‘lsa, Unga toat qilsin. Lekin kim Unga osiy bo‘lishni nazr qilgan bo‘lsa, Unga osiy bo‘lmasin», dedilar». (Sahihi Buxoriy, 6696).

عَنِ ابْنِ عُمَرَ : أَنَّ عُمَرَ قَالَ: «يَا رَسُولَ اللهِ، إِنِّي نَذَرْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْ أَعْتَكِفَ لَيْلَةً فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ، قَالَ: أَوْفِ بِنَذْرِكَ»

Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Umar: «Ey Allohning Rasuli, men johiliyatda Masjidul Haromda bir kecha e’tikof o‘tirishni nazr qilgan edim», dedi. U zot: «Nazringga vafo qil», dedilar» (Sahihi Buxoriy, 6697).

Ibn Munzir aytadi:

«Ulamolar e’tikof sunnat amal bo‘lib, kishi nazr qilish orqali o‘ziga vojib qilmagan taqdirda, bu amal farz boʻlmasligiga ijmo’ qilganlar». Iqtibos tugadi («Ijmo’», 53-bet).

Qoʻshimcha ma’lumot uchun Doktor Xolid al-Mushayqihning «E’tikof fiqhi» asariga murojaat qiling.

Alloh bilguvchiroqdir.

Manba: Islom savol va javob

Fatvo manbasi

Maqola borasida fikringiz?

Izoh sababi
Ushbu qator to'ldirilishi shart.

Bu javob foydali bo’ldimi?

1

O’xshash fatvolar

  • E’tikofning eng kam muddati

    E’tikofning eng kam muddati qancha? Qisqa vaqt e’tikof o‘tirsam bo‘ladimi yoki belgilangan kunlarda e’tikof o‘tirish shartmi?

  • E’tikofning savobi

    E’tikofning savobi qanday?

  • E’tikof qanday masjidda durust bo‘ladi?

    E’tikof har qanday masjidda durust bo‘ladimi?

  • E’tikof uchun erning ruxsati shartmi?

    Er ayolini e’tikofdan man qilishga haqlimi?

  • Ayol kishi ham toʻliq e’tikof o‘tiradimi?

    Men yangi musulmonman va ayol kishining e’tikofi haqida savolim bor. Agar masjidda ayollar uchun maxsus joy bo‘lsa, ayol kishining masjidda e’tikof o‘tirishi joizmi? Agar joiz bo‘lsa, ular necha kun e’tikof o‘tirishlari mumkin (3 kun, 7 kun yoki toʻliq o‘n kun)?

  • Ramazondan tashqari e’tikof oʻtirish

    Ramazonning oxirgi o‘n kunligidan tashqari istalgan vaqtda e’tikof o‘tirish joizmi?