Mavzular

Yangi fatvolar

Maqolalar

Kitoblar

Saqlanganlar

Murakkab qidiruv

Loyiha haqida

Fikr bildiring

Bosh sahifa » Fiqh asoslari » Fiqh » Ibodatlar » Roʻza masalalari » Eʼtikof masalalari » E’tikof oʻtirish hukmi
0 – 0
Fatvo: 48999

O'qildi: 282

09.03.2026

/ 20 Ramazon 1447

Fatvo mavzusi: » » » »

E’tikof oʻtirish hukmi

Savol

E’tikofning hukmi nima?

O’xshash fatvolar

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Alloh taologa hamd-u sanolar, Payg‘ambarimizga salavot va salomlar bo‘lsin.

Birinchi masala: E’tikofning mashru’ ekani

E’tikof Qur’on, Sunnat va Ijmo’ bilan mashru’dir.

Qur’on daliliga kelsak, Alloh taoloning ushbu so‘zi:

﴿وَعَهِدْنَا إِلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ﴾

«Va Ibrohim bilan Ismoilga: «Mening baytimni tavof qilguvchilar, e’tikof oʻtiruvchilar, ruku’-sajda qiluvchilar uchun pok tuting», deb buyurdik» (Baqara: 125).

U Zot subhanahu va taolo yana shunday degan:

﴿وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ﴾

«Masjidlarda e’tikofda bo’lgan chog’ingizda (kechalari ham) ular (hotinlaringiz) bilan qo’shilmang! (Baqara: 187).

Sunnatdagi dalillarga kelsak, bu borada ko‘plab hadislar sobit boʻlgan, jumladan:

عَنْ عَائِشَةَ رضي الله عنها، زَوْجِ النَّبِيِّ ﷺ: أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ «كَانَ يَعْتَكِفُ الْعَشْرَ الْأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللهُ، ثُمَّ اعْتَكَفَ أَزْوَاجُهُ مِنْ بَعْدِهِ»

Nabiy sollallohu alayhi vasallamning zavjalari Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi: «Nabiy sollallohu alayhi vasallam to Alloh u zotni vafot ettirgunicha Ramazonning oxirgi o‘n kunligida e’tikof o‘tirgan edilar. So‘ngra zavjalari u zotdan keyin ham e’tikof o‘tirishdi» (Sahihi Buxoriy, 2026; Sahihi Muslim, 1172).

Ijmo’ daliliga kelsak, bir necha ulamolar e’tikofning mashru’ligiga ijmo’ni naql qilganlar.

Imom Navaviy: «Majmu’», 6/404, Ibn Qudoma: «Mug‘niy», 4/456, Shayxulislom «Sharhul Umda», 2/711 va boshqalar shular jumlasidan.

Shayx Ibn Boz aytadi:

«Shubhasiz, masjidda e’tikof o‘tirish qurbatlardan (Allohga yaqinlashtiruvchi amallardan) biridir. Ramazondagi e’tikof esa boshqa vaqtlardagi e’tikofdan afzalroq sanaladi… Bu amal Ramazonda ham, boshqa vaqtlarda ham mashru’dir». Iqtibos qisqartirildi («Majmu’ al-Fatava», 15/437).

Ikkinchi masala: E’tikofning hukmi.

E’tikof aslida sunnat amaldir, vojib emas. Faqat e’tikof oʻtirish nazr qilingan bo‘lsa, vojibga aylanadi. Chunki sahih hadisda shunday kelgan:

عَنْ عَائِشَةَ رضي الله عنها، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: «مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللهَ فَلْيُطِعْهُ، وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَهُ فَلَا يَعْصِهِ»

Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi: «Nabiy sollallohu alayhi vasallam: «Kim Allohga toatni nazr qilgan bo‘lsa, Unga toat qilsin. Lekin kim Unga osiy bo‘lishni nazr qilgan bo‘lsa, Unga osiy bo‘lmasin», dedilar». (Sahihi Buxoriy, 6696).

عَنِ ابْنِ عُمَرَ : أَنَّ عُمَرَ قَالَ: «يَا رَسُولَ اللهِ، إِنِّي نَذَرْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْ أَعْتَكِفَ لَيْلَةً فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ، قَالَ: أَوْفِ بِنَذْرِكَ»

Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Umar: «Ey Allohning Rasuli, men johiliyatda Masjidul Haromda bir kecha e’tikof o‘tirishni nazr qilgan edim», dedi. U zot: «Nazringga vafo qil», dedilar» (Sahihi Buxoriy, 6697).

Ibn Munzir aytadi:

«Ulamolar e’tikof sunnat amal bo‘lib, kishi nazr qilish orqali o‘ziga vojib qilmagan taqdirda, bu amal farz boʻlmasligiga ijmo’ qilganlar». Iqtibos tugadi («Ijmo’», 53-bet).

Qoʻshimcha ma’lumot uchun Doktor Xolid al-Mushayqihning «E’tikof fiqhi» asariga murojaat qiling.

Alloh bilguvchiroqdir.

Manba: Islom savol va javob

Fatvo manbasi

Maqola borasida fikringiz?

Izoh sababi
Ushbu qator to'ldirilishi shart.

Bu javob foydali bo’ldimi?

4

O’xshash fatvolar

  • Taroveh va qiyom namozlari o‘rtasida farq bormi?

    Qiyom va taroveh namozlari o‘rtasidagi farqni tushuntirib bersangiz.

  • Ro‘za fidyasi beriladigan miskin kim?

    Alloh taolo Baqara surasida roʻza tutishga qodir boʻlmagan kishilar: «…bir miskin-bechoraning bir kunlik taomi miqdorida evaz to‘lashlari lozim», deydi. Bu miskinning balog‘atga yetishi va mukallaf (shar’iy majburiyatlar yuklangan) bo‘lishi shart qilinadimi? Agar inson o‘ttizta miskinni taomlantirmoqchi bo‘lsa, miskinning farzandlari va qaramog‘idagilar ham shunga kiradimi? Taom o‘rniga pul bersa kifoya qiladimi? Taomlantirish qanday o‘lchovda hisoblanadi?

  • Shavvolning olti kunlik ro‘zasini tutib, ro‘zani yana davom ettirish

    Shavvolning olti kunlik ro‘zasini tugatib, ro‘zani davom ettirishning hukmini bilmoqchiman. Zimmamdagi ro‘zaning qazosini tutdim, so‘ngra Shavvolning olti kunlik ro‘zasini tutdim. Keyin turmush oʻrtogʻim nafl sifatida ro‘zani davom ettirishimizni taklif qildi. Buning shariatdagi hukmi qanday?Alloh sizni yaxshilik bilan mukofotlasin.

  • Qasam kafforati uchun shavvol oyining olti kunida ro‘za tutish

    Allohga qasam ichish borasida savolim bor. Men Allohga falon joyga bormaslikka qasam ichdim, lekin bir haftadan keyin o‘sha joyga bordim va Shavvolning olti kunida uch kun ro‘za tutishga qaror qildim, bu qasam uchun kafforat hisoblanadimi? Alloh sizni yaxshilik bilan mukofotlasin.

  • Shavvolning olti kunlik ro‘zasini zulqa’dada tutish hukmi

    Agar kishi shavvolning olti kunlik ro‘zasini zulqa’da oyida tutsa, hadisda zikr qilingan xos ajrga erishadimi?

  • Shavvolning ro‘zasini dushanba va payshanba kunlari tutish

    Dushanba va payshanba kunlari ro‘zasining savobiga erishish uchun Shavvol oyining olti kunlik ro‘zasini dushanba va payshanba kunlari tutishim joizmi?