Mavzular

Yangi fatvolar

Maqolalar

Kitoblar

Namoz

Saqlanganlar

Murakkab qidiruv

Loyiha haqida

Fikr bildiring

Bosh sahifa » Ilm va daʼvat » Daʼvat » Juma xutbasini tarjima qilish
0 – 0
Fatvo: 984

O'qildi: 535

18.07.2025

/ 23 Muharram 1447

Fatvo mavzusi: » » » »

Juma xutbasini tarjima qilish

Savol

Agar jamoatning aksariyati arab tilini tushunmasa, imom juma namozida ingliz tilida xutba qilishi joizmi?

O’xshash fatvolar

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Ba’zi ulamolar juma va hayit xutbalarini chet tillarga tarjima qilishni man etganlar. Ular, Alloh ularni rahmat qilsin, arab tilini saqlab qolish va muhofaza etish, arabcha xutba qilishda arab bo‘lmagan mamlakatlarda va boshqa joylarda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam va sahobalar roziyallohu anhumoning yo‘llariga ergashish, odamlarni arab tilini o‘rganishga va uni asrab-avaylashga targ‘ib qilish uchun shunday yo‘l tutishgan.

Boshqa ulamolar esa, agar tinglovchilar yoki ularning ko‘pchiligi arab tilini bilmasa, xutbalarni chet tillarga tarjima qilish joiz, deb hisoblashgan. Bunga sabab, Alloh xutbalarni buyurishdan maqsad odamlarga U Zot nimani farz qilgani va nimadan qaytarganini tushuntirish, ularni yaxshi axloq va maqtovga sazovor fazilatlarga yo‘naltirish hamda buning aksidan ogohlantirishdir. Shubhasiz, ma’no va maqsadlarni e’tiborga olish so‘zlarni e’tiborga olishdan ko‘ra muhimroq va zarurroqdir. Ayniqsa, tinglovchilar arab tiliga qiziqmasa, voizning va’zidan ta’sirlanmasa va bu ularni arab tilini o‘rganishga undamasa (ayniqsa, hozirgi paytda musulmonlar orqada qolib, boshqalar ilgarilab ketayotgan, g‘oliblarning tili tarqalib, mag‘lublarning tili bu dunyoda chekinayotgan bir paytda).

Agar boshqa millatlar orasida ilm va shariatni odamlarga yetkazish maqsadiga faqat xutbalarni ularning tiliga tarjima qilish orqali erishilsa, u holda xutbalarni ular orasida keng tarqalgan, jamoat tushunadigan tillarga tarjima qilish maqsadga muvofiqdir. Ayniqsa, tarjima qilmaslik nizo va fitnaga sabab bo‘lsa. Shubhasiz, bu holatda xutbani tarjima qilish foydani jalb qilish va zararni bartaraf etish uchun zarurdir.

Agar tinglovchilar orasida arab tilini biladiganlar bo‘lsa, xatib uchun mashru’ bo‘lgan narsa – ikki tilni jamlashdir. U arab tilida xutba qilib, soʻngra uni boshqalar tushunadigan tilda takrorlaydi. Shu bilan u ikki manfaatni jamlagan, barcha zararlarni bartaraf etgan boʻladi. Jamoat orasidagi nizo ehtimoli ham shu yoʻsinda hal qilinadi.

Bunga shariatda ko‘plab dalillar bor, jumladan, Alloh taoloning:

﴿وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ﴾

«Biz har bir payg‘ambarni (hukmlarimizni) bayon qilib berishi uchun o‘z qavmining tili bilan (so‘zlaydigan qilib) yuborganmiz» (Ibrohim: 4), degan oyati.

Yana bir misol, Rasululloh sollallohu alayhi va sallam Zayd ibn Sobitga yahudiylarga xat yozish va ularga hujjat qoim qilishi uchun ularning tilini o‘rganishni, ular kelganida kitoblarini o‘qib, ma’nosini Payg‘ambar sollallohu alayhi va sallamga tushuntirishni buyurganlar. Boshqa bir misol, sahobalar roziyallohu anhum fors va rum kabi ajam yurtlarini fath qilganlarida, ularni tarjimonlar orqali Islomga da’vat qilmaguncha jang qilmasdilar. Qachonki ajam diyorlarini fath qilganlarida, xalqni arab tilida da’vat qilib, uni o‘rganishga buyurganlar.

Ulardan kimki arab tilini bilmasa, uni o‘z tilida chaqirishib, ma’nosini o‘zlari tushunadigan tilda tushuntirib, hujjat qoim qilishgan. Shubhasiz, bu usul, ayniqsa, oxirgi zamonda, Islom g‘arib bo‘lgan va har bir millat o‘z tiliga yopishib olgan bir paytda zarurdir. Hozirda tarjimaga bo‘lgan ehtiyoj juda dolzarb bo‘lib, da’vatchi shusiz odamlarni Islomga da’vat qila olmaydi.

Xatib jamoat uchun eng foydali bo‘lgan narsani amalga oshirishi kerak. Agar xutbani arab tiliga bo‘lib, har bir qismini xutba tugagunicha tarjima qilish foydaliroq bo‘lsa, shunday qilsin. Agar xutbadan keyin yoki namozdan keyin hammasini tarjima qilish foydaliroq bo‘lsa, shunday qilsin.

Alloh bilguvchiroqdir.

Shayx Abdulaziz ibn Boz rahimahulloh.

Manba: «Doimiy fatvo qoʻmitasi», 8/251-255.

Fatvo manbasi

Maqola borasida fikringiz?

Izoh sababi
Ushbu qator to'ldirilishi shart.

Bu javob foydali bo’ldimi?

0

O’xshash fatvolar

  • Tarmoqli marketing hukmi

    «Tarmoqli marketing» yoxud «Majburiy matritsa tizimi» shunday tizimki, unda bir kishi kompaniyaga 10 dollar to‘laydi. Shundan so‘ng, kompaniya va (tizimda avvaldan tanlangan) yana to‘rt kishining har biriga 2 dollardan o‘tkazib beriladi. Bu bir martalik to‘lov bo‘lib, to‘lovni amalga oshirgan kishi tizimga qo‘shiladigan yangi a’zolar ham shunday qilishini kutadi. Har safar yangi a’zo qo‘shilganda, tizimdagi har bir ishtirokchi 2 dollardan oladi, chunki yangi a’zolar to‘lovni bevosita o‘zidan yuqoridagi to‘rt kishiga to‘laydi. Kompaniya esa har bir a’zodan xizmat haqi sifatida o‘zining 2 dollarini olib qoladi. Ushbu dasturga qo‘shilish halolmi? Alloh sizni yaxshilik bilan mukofotlasin.

  • Piramida marketing sxemalari

    Ilmiy tadqiqotlar va fatvolar bo‘yicha doimiy qo‘mitaga «Biznes» va «Hibatul-Jazira» kabi piramida yoki tarmoqli marketing shirkatlarining faoliyati haqida ko‘plab savollar kelib tushdi. Bu shirkatlar faoliyatining mohiyati quyidagicha: bir kishi mahsulot yoki tovar sotib olishga ko‘ndiriladi, so‘ng u boshqalarni xuddi shunday qilishga undaydi, ular ham o‘z navbatida keyingilarni jalb qiladi va bu zanjir shu tarzda davom etadi. Ishtirokchilar qatlami qancha kengaysa, birinchi ishtirokchi shuncha ko‘p komission haq oladi va bu summa hatto minglab riyollarga yetishi mumkin. Har bir ishtirokchi o‘zidan keyingilarni a’zolar ro‘yxatiga yangi odamlarni jalb qila olsa, katta komission to‘lovlar olishi mumkinligi bilan qiziqtiradi. Aynan mana shu narsa piramida yoki tarmoqli marketing deb ataladi.

  • Namozdagi qunut

    Sizdan namozdagi qunut (ruku’dan keyin qo‘l ko‘tarib duo qilish) haqida so‘ramoqchiman. Bu amal Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sunnatlaridanmi yoki bu ish ularning holati sababli istisno tariqasida bo‘lganmi? Iltimos, menga javob bering, chunki masjidimiz imomi, Rasulullohdan qaysi namoz afzal, deb so‘ralganda, u zot alayhissalotu vassalom: «Qunuti uzunroq bo‘lgan namoz», deb javob berganlar», deb aytdi.

  • Ro‘zador kishi xotinini quchoqlashi joizmi?

    Yaqinda uylandim. Ramazon oyida ro‘za tutgan holda, saharlikdan so‘ng yotaman va ba’zan yonimda xotinim ham bo‘ladi. Uni quchoqlashim ro‘zamga ta’sir qiladimi? Ro‘zador kishi uchun qaysi ishlar joiz, qaysilari harom yoki ro‘zani buzuvchi hisoblanadi? Shu haqda tushuntirish bersangiz.

  • «CadenzaX Music» platformasi orqali pul topish hukmi

    Men sizlardan hozirgi kunda ijtimoiy tarmoqlarda ommalashayotgan «CadenzaX music» nomli platformaga (yoki shunga o‘xshash loyihalarga) qo‘shilish va undan daromad topishning Islomdagi hukmi haqida so‘ramoqchi edim. Bu sahifaning ishlash tizimi va daromad ko‘rish tartibi quyidagicha: 1. Sayt yoki ilova foydalanuvchilarga ma’lum musiqalarni eshitish, layk bosish yoki qandaydir oddiy vazifalarni bajarish evaziga pul to‘lashni va’da qiladi. 2. Ko‘proq pul ishlash uchun foydalanuvchidan dastlab o‘z yonidan pul kiritib, maxsus «VIP» darajalarni sotib olish talab etiladi. 3. Sayt qoidalariga ko‘ra, orqangizdan yangi odamlarni taklif qilsangiz va ular ham pul kiritsa, ularning sarmoyasidan sizga ma’lum foizlarda bonus (daromad) beriladi. Meni shubhalantirgan jihati shundaki, tizimning asosi aslida musiqa eshitish emas, balki tarmoqli marketing va moliyaviy piramidaga o‘xshab ketadi. Chunki tizim asosan yangi qo‘shilganlarning pullari hisobidan eskilariga pul to‘layotgandek ko‘rinadi.

  • Vitr duosi vojibmi va uni yod bilmasa nima deydi?

    Vitrdagi qunut duosi kabi duolarni yod olishga qiynalaman. Shuning uchun bu duoning oʻrniga biror sura oʻqirdim. Bu duoni oʻqishning farz ekanini bilgach, yod olishga harakat qildim va namoz paytida yonimdagi stol ustidan kitobni olib, qiblaga yuzlangan holda oʻqiydigan boʻldim. Shunday qilishim joizmi?