Bemorning hajga borishi

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Alloh taolo O‘zining muqaddas Kitobida shunday degan:

«Va yo‘lga qodir bo‘lgan kishilar zimmasida Alloh uchun mana shu uyni haj-ziyorat qilish burchi bordir. Kimda-kim kofir bo‘lsa (ya’ni, Ka’bani ziyorat qilish farz ekanini inkor qilsa), bas, albatta Alloh butun olamlardan behojat bo‘lgan Zotdir» (Oli Imron: 97).

Ulamolarning «istito’a» (qodirlik) haqidagi so‘zlari asosan quyidagi masalalarga qaratilgan:

• ulov va safar uchun yetarli mablag‘,
• o‘zi yo‘qligida oilasining ehtiyojlarini qoplash uchun yetarli mablag‘,
• qarzdan xoli bo‘lish, sog‘liq,
• yo‘lda xavfsizlik va
• ayollar uchun mahram (nikoh taqiqlangan darajadagi qon-qarindosh yoki er) mavjudligi.

Musulmon do‘stingizning holati sog‘lik bilan bog‘liq bo‘lgani uchun, bu masalada biroz to‘xtalib o‘tamiz: Ikrima rahimahullohdan yuqoridagi oyatning tafsirida: «Yoʻl degani sihat-salomatlikdir», deganlar. (Ibn Kasir tafsiri, Oli Imron surasi, 97-oyat).

«Demak, tananing hajdan to‘sadigan kasalliklar va nuqsonlardan salomat bo‘lishi hajning vojib bo‘lishi uchun shartdir. Kishi surunkali kasallikka chalingan bo‘lsa, doimiy nogiron, shol yoki keksa bo‘lib, harakatlana olmasa, unga haj farzini ado etish vojib bo‘lmaydi. Biroq, agar u birovning yordami bilan haj qilishga qodir bo‘lsa va unga yordam beradigan kishi topilsa, hajni ado etish farz bo‘ladi» (Fiqh ensiklopediyasi, 17/34).

Ibn Kasir rahimahulloh aytadi: «Istito’a (qodirlik) bir necha qismlarga bo‘linadi. Ba’zida kishi o‘zi, ba’zida esa fiqh kitoblarida aytilganidek, boshqalar yordamida haj qilishi mumkin» (Yuqorida keltirilgan tafsir).

«Kimki doimiy nogironlik tufayli haj ibodatini ado eta olmasa, haj badal qildirishi, ya’ni o‘z o‘rniga haj qilish uchun boshqa kishini tayinlashi lozim. Agar nogironligi vaqtinchalik bo‘lsa, sog‘ayguncha kutib turishi, so‘ng o‘zi uchun haj qilishi kerak; bu holatda o‘rniga boshqa kishini hajga yuborishi joiz emas» (Fiqh ensiklopediyasi, 17/34).

Yuqoridagi ma’lumotlardan kelib chiqib, savolingizga javob aniq, aziz savol beruvchi. Iltimos, musulmon do‘stingizga xabar bering va Islomning beshinchi ustuni bilan bog‘liq ushbu masalaning shar’iy hukmini bilishga qiziqqaningiz uchun sizga minnatdorchilik bildirmoqchiman. Fursatdan foydalanib, sizlarni ana shu buyuk karvonga – Islom karvoniga qo‘shilishga da’vat etmoqchiman.

Sizga salomatlik tilayman.