Mavzular

Yangi fatvolar

Maqolalar

Kitoblar

Saqlanganlar

Murakkab qidiruv

Loyiha haqida

Fikr bildiring

Bosh sahifa » Fiqh asoslari » Fiqh » Sudxoʻrlikka qarz olgan kishi nima qilishi kerak?
0 – 0
Fatvo: 824

O'qildi: 797

07.07.2025

/ 12 Muharram 1447

Fatvo mavzusi: » » » »

Sudxoʻrlikka qarz olgan kishi nima qilishi kerak?

Savol

Savolim: Kishi haromligini bilmasdan qoʻl urgan o‘tmishdagi ishlaridan o‘zini yoki tijoratini qanday poklashi mumkin? Misol uchun, menda kiyim-kechak do‘koni bor, uni sudxo‘rlikka qarz olib moliyalashtirganman va haligacha o‘sha qarzni bankka to‘lab kelmoqdaman. Shuningdek, Bundan tashqari, o‘tmishda biznesda zarar ko‘rib, bankrotlik e’lon qilishga majbur bo‘lganman. Shu sababli ko‘p odamlarga qarzlarimni toʻlamaganman. Bu holda mening musulmonlik burchim nimadan iborat? Men imkon qadar hamma qarzlarni to‘lashga harakat qildim, ammo ishlar yomonlashgach, ularni to‘lay olmadim.

O’xshash fatvolar

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Siz har bir sudxo‘rlik qarzingiz uchun Alloh taologa tavba qilishingiz kerak. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam ribo oluvchini ham, beruvchini ham, ribo yeyuvchini va yediruvchini ham la’natlaganlar. Sahih hadisda kelganidek:

عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ، وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ، وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ، وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ، وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ، وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ، مِثْلًا بِمِثْلٍ، يَدًا بِيَدٍ، فَمَنْ زَادَ أَوِ اسْتَزَادَ فَقَدْ أَرْبَى، الْآخِذُ وَالْمُعْطِي فِيهِ سَوَاءٌ»

Abu Sa’id Xudriy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam shunday dedilar: ««Tillaga tilla, kumushga kumush, bug‘doyga bug‘doy, arpaga arpa, xurmoga xurmo va tuzga tuz o‘xshashga o‘xshash, tengma-teng, qo‘lma-qo‘l bo‘ladi. Kim bundan oshirsa yoki oshirishni talab qilsa, riboga qoʻl uribdi. Bunda oluvchi ham, beruvchi ham barobardir» (Sahihi Muslim, 1584).

Yana bir sahih hadisda:

عَنْ جَابِرٍ قَالَ: «لَعَنَ رَسُولُ اللهِ ﷺ آكِلَ الرِّبَا وَمُوكِلَهُ، وَكَاتِبَهُ وَشَاهِدَيْهِ، وَقَالَ: هُمْ سَوَاءٌ ».

Jobir roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam ribo yeguvchini, yediruvchini, kotibini va ikki guvohini la’natladilar va «Ular (gunohda) barobardir», dedilar» (Sahihi Muslim, 1598).

Agar musulmon kishi biror ishga kirishmoqchi bo‘lsa-yu, uning shar’iy hukmini bilmasa, unga qoʻl urishdan oldin ilm ahlidan so‘rashi lozim. Bilmaslik har doim ham uzr bo‘lavermaydi. Siz olgan qarzlarga kelsak, faqat dastlabki olingan mablag‘ni (foizlarsiz) qaytarishga harakat qilishingiz kerak. Agar sudxo‘rlikni, ya’ni qo‘shimcha foizlarni toʻlashga majbur bo‘lsangiz va uni to‘lashdan boshqa ilojingiz bo‘lmasa, Alloh taologa tavba qilib, sizni kechirishi uchun qo‘lingizdan kelgancha harakat qiling. Shuningdek, o‘z ishingizda sobitqadam bo‘lib, o‘zingizni va molingizni poklash uchun imkon qadar sadaqalarni koʻpaytirishni maslahat beramiz.

Allohdan bizni O‘zining halol rizqi orqali haromdan saqlashini hamda O‘zining fazli bilan o‘zgalardan behojat qilishini so‘raymiz.

Fatvo manbasi

Maqola borasida fikringiz?

Izoh sababi
Ushbu qator to'ldirilishi shart.

Bu javob foydali bo’ldimi?

0

O’xshash fatvolar

  • Bankda ishlash joizmi?

    Menga bir bankning kompyuter bo‘limida tizim muhandisi bo‘lib ishlaydigan kishidan sovchi keldi. Bu kasbning hukmini bilmoqchi edim. Yigitning daromadi halolmi yoki yoʻqmi degan xavotirdaman. Ushbu kasbdan keladigan daromad halolmi yoki harommi?

  • Xayriya mablagʻlaridan zakot berish vojibmi?

    Bir guruh odamlar ma’lum miqdorda pul yig‘ib, bu pulni ulardan birortasining boshiga tushadigan musibatlar, masalan, qasdsiz qotillik diyasi (xun puli) uchun ajratib qoʻyishdi. Soʻng bu pulni investitsiya qilish uchun tijoratga kiritdilar va undan keladigan foyda o‘zaro kelishilgan xayriya maqsadlariga sarflanadi. Bu puldan zakot berish vojib bo‘ladimi? Shuningdek, insonlar zakotini ushbu xayriya jamg‘armasiga berishlari joizmi?

  • Musulmon va kofir bir-biridan meros oladimi?

    Musulmon kishi kofir qarindoshi o‘lsa, undan meros oladimi? Buning aksi boʻlsa-chi? Islom dinida turli din vakillarining bir-birlaridan meros olishlarining hukmi qanday?

  • Hojilar duch keladigan qiyinchiliklar

    Haj qilmoqchi bo‘lgan kishi duch keladigan qiyinchiliklar nimalardan iborat?

  • Musulmonning ruhiyati va hayotiga hajning ta’siri

    Haj ibodati musulmon kishining nafsi va hayotiga qanday ta’sir etadi?

  • Qarzdor qarz bergan kishini topa olmasa, nima qiladi?

    Bir necha yil oldin bir do‘stimdan qarz olgan edim, lekin uning qayerdaligini bilmayman, uni uzoq vaqt izladim, lekin topa olmadim. Bu menga katta tashvish tug‘dirmoqda. Qarz olgan pulimni nima qilishim kerak? Shuningdek, men qarz olgan valyutaning qiymati so‘nggi yillarda pasayib ketdi. Men pulni olganimdek qaytarishim shartmi yoki valyutaning qadrsizlanishi ahamiyatsizmi?