Namozda mus’hafni ushlab qur’on o‘qish hukmi

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Ramazondagi tungi namozlarda (shu jumladan, taroveh namozida) Mus’hafni ushlab Qur’on o‘qishda hech qanday to‘siq yo‘q, chunki bu barcha namozxonlarga Qur’onni to‘liq tinglash imkonini beradi. Bundan tashqari, Qur’on va Sunnatdagi shar’iy dalillar namozda Qur’on o‘qish mashru’ligini ko‘rsatadi va bu Mus’hafdan ham, yoddan ham o‘qishni o‘z ichiga oladi.

Oisha roziyallohu anhodan (namozda) Mus’hafni ushlab Qur’on o‘qish haqida rivoyat kelgan. U kishi ozod qilgan quli Zakvonga imomlik qilishni buyurgan va u Ramazondagi tungi namozda Mush’afni ushlab qiroat qilgan. Buni imom Buxoriy rahimahulloh o‘zining «Sahih» kitobida muallaq holatda va jazm bilan (qat’iy tarzda) keltirgan.

«Oisha roziyallohu anhoning qullari Zakvon mushafga qarab, u kishiga imomlik qilar edi. Nabiy sollallohu alayhi vasallamning «Allohning Kitobini eng yaxshi qiroat qiluvchi ularga imom bo‘ladi», degan so‘zlariga binoan, valadi zinoning, sahroyining va balog‘atga yetmagan qulning imomligi ham joizdir» (Sahihi Buxoriy, 1/140).

Izoh: Hanafiy mazhabiga ko‘ra, Mus’hafga qarab qiroat qilish namozni buzadi. Chunki bunda namoz amallaridan bo‘lmagan harakat ko‘payib ketadi. Qolaversa, bu koʻrinish ahli kitoblarning amaliga o‘xshab qolishi ham mumkin. Umar roziyallohu anhu ham bunday qilishdan qaytarganlar. Hanafiylar yuqoridagi holatni «Oisha roziyallohu anhoning ijtihodlaridir», deyishadi. Nima bʻolgan taqdirda ham, namozxon qaysi fikrga amal qilishidan qat’i nazar, boshqa tomonni tanqid qilmasligi va ijtihod masalalarida bag‘rikeng bo‘lishi lozim. Oisha onamizning ijtihodlariga koʻra Mus’hafga qarab namoz oʻqiydiganlarni ham, Umar roziyallohu anhuning ijtihodiga binoan Mus’hafga qarashni ma’qul ko‘rmaydiganlarni ham ayblamaslik kerak. Bunday fiqhiy masalalar tufayli ummatning birligiga putur yetmasligi lozim. Aksincha, har ikki taraf bir-biriga nisbatan o‘zaro bag‘rikenglik namoyon etishi kerak. Masjidul Harom va Masjidun Nabaviyda haj va umra paytida barcha mazhab vakillari bilan birga bir safda qanday namoz oʻqiyotgan boʻlsa, o‘z yurtida ham xuddi shunday yo‘l tutishi, o‘zaro bag‘rikenglik ko‘rsatishi va ijtihod masalalarida tanqiddan tiyilishi lozim.

Alloh bilguvchiroqdir.