Mavzular

Yangi fatvolar

Maqolalar

Kitoblar

Saqlanganlar

Murakkab qidiruv

Loyiha haqida

Fikr bildiring

Bosh sahifa » Fiqh asoslari » Fiqh » Ibodatlar » Roʻza masalalari » Yangi oyni koʻrish » Kuzatish asboblaridan foydalanib yangi oyni ko‘rish hukmi
0 – 0
Fatvo: 1245

O'qildi: 299

03.09.2025

/ 19 Rabiul-avval 1447

Fatvo mavzusi:

Kuzatish asboblaridan foydalanib yangi oyni ko‘rish hukmi

Savol

Yangi oyni oddiy ko‘z bilan o‘ttiz soatdan oldin ko‘rib bo‘lmaydi. Bundan tashqari, ba’zan ob-havo sharoiti tufayli uni ko‘rish umuman imkonsiz bo‘ladi. Shu sababli, yangi oyning taxminiy sanasini va Ramazon oyining boshlanishini aniqlash uchun astronomik ma’lumotlardan foydalanish joizmi yoki muborak Ramazon ro‘zasini boshlashdan avval yangi oyni ko‘rishimiz shartmi?

O’xshash fatvolar

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Hilolni ko‘rishda kuzatish qurilmalaridan foydalanish joiz, ammo muborak Ramazon oyining boshlanishi yoki Ro‘za hayitini aniqlashda astronomik hisob-kitoblarga tayanish joiz emas. Chunki Alloh bizga O‘z Kitobida yoki Payg‘ambari sollallohu alayhi va sallamning sunnatida buni buyurmagan.

Aksincha, U Ramazonning boshlanishi va tugashini oyning boshida Ramazon hilolini, oxirida esa Shavvolning hilolini ko‘rish va Ramazon hayiti namoziga jamlanishni shariat qilgan. Alloh taolo hilollarni – yangi oylarni insonlar va haj uchun vaqt o‘lchovi qilgan.

Shu bois, musulmon kishi Ramazon ro‘zasi, hayit bayramlari, Baytullohni haj qilish, bilmay qotillik qilgan odamning kafforati, zihor kafforati va shunga o‘xshash ibodatlarni qamariy oydan boshqa narsa bilan belgilashi joiz emas.

Alloh taolo aytadi:

﴿فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ﴾

«Bas, sizlardan kim bu oyda hozir bo‘lsa, ro‘za tutsin» (Baqara: 185).

Alloh taolo yana aytadi:

﴿يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ ۖ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ۗ﴾

«Sizdan hilollar — yangi chiqqan oylar haqida so‘rashadi. Ayting: u (oylar) odamlar va haj uchun vaqt o‘lchovlaridir» (Baqara: 189).

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ﵁ يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ ﷺ أَوْ قَالَ: قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ ﷺ: «صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ، وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ، فَإِنْ غُبِّيَ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا عِدَّةَ شَعْبَانَ ثَلَاثِينَ»

Abu Hurayra roziyallohu anhu aytadi: «Nabiy sollallohu alayhi vasallam [yoki Abulqosim sollallohu alayhi vasallam] dedilar: «Uni (hilolni) ko‘rib, ro‘za tutinglar va uni ko‘rib, ro‘zani ochinglar. Agar sizlarga bilinmay qolsa, Sha’bonning adadini o‘ttiztaga yetkazinglar» (Sahihi Buxoriy, 1909).

Shunga ko‘ra, kimki hilolni oy chiqadigan joyda ko‘rmasa, havo ochiq yoki bulutli bo‘lishidan qat’i nazar, sanoqni (ya’ni sha’bon oyining hisobini) o‘ttiztaga yetkazishi lozim. («Doimiy Qo‘mita fatvolari», 10/100)

Bu hukm hilol boshqa joyda ko‘rinmagan holatga taalluqlidir. Agar hilolni boshqa joyda shariatga muvofiq kuzatilgani tasdiqlansa, ko‘pchilik ulamolar fikricha, ular ham ro‘za tutishlari lozim bo‘ladi.

Alloh bilguvchiroqdir.

Fatvo manbasi

Maqola borasida fikringiz?

Izoh sababi
Ushbu qator to'ldirilishi shart.

Bu javob foydali bo’ldimi?

2

O’xshash fatvolar

  • Yangi oy masalasida davlatlar orasidagi farqlar

    Bir musulmon Ramazon ro‘zasini tutib, hayit namozini o‘qigach, sharqdagi o‘z yurtiga jo‘nab ketdi va u yerdagi odamlar hali ham ro‘za tutayotganini ko‘rdi. U ham ular bilan birga ro‘za tutishi kerakmi yoki safardan oldin Ramazon ro‘zasini yakunlagani uchun ro‘za tutmaydimi?

  • Oyni koʻrishga oid xilofning yechimi

    Muayyan sharoitlar tufayli Pokiston davlatiga yashash uchun ko‘chib o‘tdik. Men uchun bir qancha narsalar, namoz vaqtlaridan tortib boshqa narsalargacha o‘zgardi… Sizlardan so‘ramoqchi bo‘lganim, men Arafa kuni ro‘za tutishga rag‘batim bor, lekin Pokistondagi hijriy sana Saudiya Arabistonidagidan farq qiladi. Pokistondagi sana 8-kun bo‘lib, u Saudiyadagi 9-kunga to‘g‘ri kelishi mumkin… Men 8-kuni, ya’ni Saudiyadagi 9-kun sanasida ro‘za tutaymi yoki Pokiston sanasiga qarabmi?

  • Roʻza va hayitda yurtdoshlariga xilof qilish joiz emas

    Bizning shahrimizda bir guruh dinga amal qiluvchi birodarlar bor, lekin ular ba’zi masalalarda bizga xilof qilishadi. Masalan, Ramazon ro‘zasida ular oyni oddiy ko‘z bilan ko‘rmaguncha ro‘za tutmaydilar. Ba’zida biz Ramazon oyida ulardan bir yoki ikki kun oldin ro‘za tutamiz. Ular esa Ramazon hayitidan bir yoki ikki kun keyin og‘iz ochadilar. Har safar ulardan hayit kuni ro‘za tutishlari haqida so‘rasak, ular: «Biz oyni oddiy ko‘z bilan ko‘rmagunimizcha og‘iz ochmaymiz va ro‘za tutmaymiz», deyishadi. Bunga Payg‘ambar sollallohu alayhi va sallamning: «Uni (hilolni) ko‘rib, ro‘za tutinglar va uni ko‘rib, ro‘zani ochinglar», degan so‘zlarini asos qilishadi. Lekin ular, siz bilganingizdek, oyning ko‘rilganini uskunalar bilan sobit bo‘lishini tan olmaydilar. Shuni ham aytish kerakki, ular ikki hayit namozini o‘z vaqtida bizga xilof qilib, faqat o‘zlarining oyni ko‘rishlariga qarab hayitdan keyin o‘qiydilar. Qurbon hayitida ham qurbonlikni so‘yishda va Arafotda turishda bizga xilof qiladilar. Ular Qurbon hayitidan ikki kun keyin hayit qiladilar, ya’ni barcha musulmonlar qurbonliklarini so‘yib bo‘lganidan keyingina so‘yadilar. Ularning qilayotgan ishlari to‘g‘rimi? Alloh sizni yaxshilik bilan mukofotlasin.

  • Hilolni kuzatish uchun qo‘mita tuzish

    Islomiy bo‘lmagan mamlakatda yashovchi musulmonlar Ramazon, Shavvol va Zulhijja oyining boshlanishini aniqlash uchun qo‘mita tuzishlari joizmi yoki yo‘qmi?

  • Ramazon oyining boshlanishi va tugashini aniqlashda astronomik hisob-kitoblarga tayanish hukmi

    Musulmon kishi ro‘za tutishni boshlash va tugatishda astronomik hisob-kitoblarga tayanishi joizmi yoki hilolni ko‘rishi shartmi?

  • Ramazon hilolini har bir kishi oʻz koʻzi bilan ko‘rishi shartmi?

    Boshqalar Ramazon hilolini ko‘rganini aytsa-da, o‘zi ko‘rmaguncha ro‘za tutmagan kishining hukmi qanday? Ular «Hilolni ko‘rganda ro‘za tutinglar va hilolni ko‘rganda og‘iz ochinglar» hadisiga asoslanadilar. Ularning bu hadisga tayanishi to‘g‘rimi?