Mavzular

Yangi fatvolar

Maqolalar

Kitoblar

Saqlanganlar

Murakkab qidiruv

Loyiha haqida

Fikr bildiring

Bosh sahifa » Fiqh asoslari » Fiqh » Tug‘ilgan kunni nishonlash hukmi
0 – 0
Fatvo: 1027

O'qildi: 577

27.07.2025

/ 2 Safar 1447

Fatvo mavzusi: » »

Tug‘ilgan kunni nishonlash hukmi

Savol

Insonning tug‘ilganiga bir yil yoki ikki yil, yoxud undan ko‘p yoki kam vaqt o‘tganligini nishonlashning hukmi qanday? Bu tug‘ilgan kun deb ataladi. Shuningdek, bu munosabat bilan shamlarni puflab o‘chirishning hukmi qanday? Bunday tadbirlarda qatnashishning hukmi qanday va agar kishi taklif qilinsa, taklifni qabul qilishi kerakmi yoki yo‘qmi? Iltimos, bizga maslahat bering, Alloh sizni yaxshilik bilan mukofotlasin.

O’xshash fatvolar

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Kitob va Sunnatdagi shar’iy dalillar shuni ko‘rsatadiki, tug‘ilgan kunlarni nishonlash dindagi yangi bid’atlardan bo‘lib, pok shariatda asosi yo‘q va bunday tadbirlarga taklifni qabul qilish ham joiz emas, chunki bu bid’atlarni qo‘llab-quvvatlash va ularni rag‘batlantirish sanaladi.

Alloh subhanahu va taolo aytgan:

﴿أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُمْ مِنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَنْ بِهِ اللَّهُ﴾

«Balki ular (Makka mushriklari) uchun (kufr va shirk kabi) Alloh buyurmagan narsalarni — «din»ni ularga shariat qilib bergan sheriklari — butlari bordir?!» (Sho‘ro: 21).

U Zot aytadi:

﴿ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَىٰ شَرِيعَةٍ مِنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْهَا وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ۝١٨إِنَّهُمْ لَنْ يُغْنُوا عَنْكَ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا ۚ وَإِنَّ الظَّالِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ ۖ وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ۝١٩﴾

«So‘ngra (ey Muhammad alayhis-salotu vas-salom), Biz sizni (din) ishidan bir shariat (aniq-ravshan yo‘l) ustida (barqaror) qildik. Bas, siz (faqat mana shu yo‘lga) ergashing va bilmaydigan kimsalarning havoyi nafslariga ergashmang! Chunki, (agar siz ularning havoyi nafslari ko‘rsatgan zalolat yo‘liga yursangiz,) ular sizdan Alloh tomonidan bo‘lgan biron narsani (azobni) qaytara olmaslar. Albatta, zolimlar bir-birlariga do‘stdirlar. Alloh esa taqvodor zotlarning do‘stidir» (Jasiya: 18-19).

U Zot yana aytadi:

﴿اتَّبِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ ۗ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ﴾

«(Ey insonlar), sizlarga Parvardigoringizdan nozil qilingan narsaga (Kitobga) ergashingiz, undan o‘zga «do‘stlarga» ergashmangiz! Kamdan-kam pand-nasihat olursizlar» (A’rof: 3).

Rasululloh sollallohu alayhi va sallamdan sahih rivoyat qilingan:

عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ: «مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ».

Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: «Kim ushbu ishimizda (dinimizda, shariatimizda) undan bo‘lmagan narsani paydo qilsa, marduddir (rad qilingan, inkor etilgandir)», dedilar» (Sahihi Muslim, 1718).

Yana bir sahih hadisda:

عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ ، قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «أَمَّا بَعْدُ. فَإِنَّ خَيْرَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللهِ. وَخَيْرُ الْهُدَى هُدَى مُحَمَّدٍ. وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا. وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ»

Va Jobir ibn Abdulloh roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam aytdilar: «Ammo ba’d: eng yaxshi so‘z Allohning Kitobidir. Eng yaxshi hidoyat Muhammadning hidoyatidir. Ishlarning yomoni bid’atdir. Har bir bid’at zalolatdir» (Sahihi Muslim, 867). Bu ma’nodagi hadislar juda ko‘p.

Bundan tashqari, bu bayramlar shariatda asosi bo‘lmagan gunoh, bid’at bo‘lishi bilan birga, yahudiy va nasroniylarning tug‘ilgan kunlarini nishonlashiga taqlid qilishni ham o‘z ichiga oladi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam ularning yo‘llari va odatlariga ergashishdan ogohlantirib shunday deganlar:

عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: «لَتَتْبَعُنَّ سَنَنَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ شِبْرًا شِبْرًا وَذِرَاعًا بِذِرَاعٍ، حَتَّى لَوْ دَخَلُوا جُحْرَ ضَبٍّ تَبِعْتُمُوهُمْ. قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللهِ، الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى؟ قَالَ: فَمَنْ».

Abu Sa’id Xudriy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Nabiy sollallohu alayhi va sallam shunday dedilar: «Hali o‘zingizdan oldingilarning tutumlariga qarichma-qarich, ziro’ma-ziro’ ergashib ketasizlar. Agar ular zobbning* iniga kirsa, sizlar ham ularning ortidan kirasizlar». «Ey Allohning Rasuli, ular yahudiy va nasorolarmi?» dedik. U zot: «Bo‘lmasa kim?» (Sahihi Buxoriy, 7320).

U zotning «Bo‘lmasa kim?» degan so‘zlaridan, bu so‘z bilan yahud va nasorolar nazarda tutilgan.

Yana boshqa hadisda:

عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ»

Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: «Kim o‘zini bir qavmga o‘xshatsa, u o‘shalardandir», deganlar (Sunani Abu Dovud, 4031; ; Hadis hukmi: «sahih». Manba: «Sahihul Jome’», 6149).

Fatvo manbasi

Maqola borasida fikringiz?

Izoh sababi
Ushbu qator to'ldirilishi shart.

Bu javob foydali bo’ldimi?

2

O’xshash fatvolar

  • Ayol kasallik sabab, homiladorlik mashaqqatiga chiday olmasa, homilani tushirishi joizmi?

    Xotinimni shifokorga olib bordim. Shifokor uning bir oyu sakkiz kunlik homilador ekanini tasdiqladi. Biz avval ma’lum muddatgacha farzand ko‘rmaslikka kelishib olgan edik, chunki xotinim betob va homiladorlik mashaqqatiga chiday olmaydi. Shu holatda homilani oldirish joizmi yoki yo‘qmi? E’tiborli jihati shundaki, biz faqat vaqtincha farzand ko‘rmaslikka kelishgan edik.

  • Zo‘rlangan ayol homilasini oldirishi joizmi?

    Tajovuzga uchragan va zo‘rlash sababli homilador bo‘lgan muslima ayollar homilani oldirishi joizmi yoki yo‘qmi?

  • Ro‘za fidyasi beriladigan miskin kim?

    Alloh taolo Baqara surasida roʻza tutishga qodir boʻlmagan kishilar: «…bir miskin-bechoraning bir kunlik taomi miqdorida evaz to‘lashlari lozim», deydi. Bu miskinning balog‘atga yetishi va mukallaf (shar’iy majburiyatlar yuklangan) bo‘lishi shart qilinadimi? Agar inson o‘ttizta miskinni taomlantirmoqchi bo‘lsa, miskinning farzandlari va qaramog‘idagilar ham shunga kiradimi? Taom o‘rniga pul bersa kifoya qiladimi? Taomlantirish qanday o‘lchovda hisoblanadi?

  • Shavvolning olti kunlik ro‘zasini tutib, ro‘zani yana davom ettirish

    Shavvolning olti kunlik ro‘zasini tugatib, ro‘zani davom ettirishning hukmini bilmoqchiman. Zimmamdagi ro‘zaning qazosini tutdim, so‘ngra Shavvolning olti kunlik ro‘zasini tutdim. Keyin turmush oʻrtogʻim nafl sifatida ro‘zani davom ettirishimizni taklif qildi. Buning shariatdagi hukmi qanday?Alloh sizni yaxshilik bilan mukofotlasin.

  • Qasam kafforati uchun shavvol oyining olti kunida ro‘za tutish

    Allohga qasam ichish borasida savolim bor. Men Allohga falon joyga bormaslikka qasam ichdim, lekin bir haftadan keyin o‘sha joyga bordim va Shavvolning olti kunida uch kun ro‘za tutishga qaror qildim, bu qasam uchun kafforat hisoblanadimi? Alloh sizni yaxshilik bilan mukofotlasin.

  • Shavvolning olti kunlik ro‘zasini zulqa’dada tutish hukmi

    Agar kishi shavvolning olti kunlik ro‘zasini zulqa’da oyida tutsa, hadisda zikr qilingan xos ajrga erishadimi?