Mavzular

Yangi fatvolar

Maqolalar

Kitoblar

Saqlanganlar

Murakkab qidiruv

Loyiha haqida

Fikr bildiring

Bosh sahifa » Fiqh asoslari » Fiqh » Tug‘ilgan kunni nishonlash hukmi
0 – 0
Fatvo: 1027

O'qildi: 380

27.07.2025

/ 2 Safar 1447

Fatvo mavzusi: » »

Tug‘ilgan kunni nishonlash hukmi

Savol

Insonning tug‘ilganiga bir yil yoki ikki yil, yoxud undan ko‘p yoki kam vaqt o‘tganligini nishonlashning hukmi qanday? Bu tug‘ilgan kun deb ataladi. Shuningdek, bu munosabat bilan shamlarni puflab o‘chirishning hukmi qanday? Bunday tadbirlarda qatnashishning hukmi qanday va agar kishi taklif qilinsa, taklifni qabul qilishi kerakmi yoki yo‘qmi? Iltimos, bizga maslahat bering, Alloh sizni yaxshilik bilan mukofotlasin.

O’xshash fatvolar

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Kitob va Sunnatdagi shar’iy dalillar shuni ko‘rsatadiki, tug‘ilgan kunlarni nishonlash dindagi yangi bid’atlardan bo‘lib, pok shariatda asosi yo‘q va bunday tadbirlarga taklifni qabul qilish ham joiz emas, chunki bu bid’atlarni qo‘llab-quvvatlash va ularni rag‘batlantirish sanaladi.

Alloh subhanahu va taolo aytgan:

﴿أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُمْ مِنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَنْ بِهِ اللَّهُ﴾

«Balki ular (Makka mushriklari) uchun (kufr va shirk kabi) Alloh buyurmagan narsalarni — «din»ni ularga shariat qilib bergan sheriklari — butlari bordir?!» (Sho‘ro: 21).

U Zot aytadi:

﴿ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَىٰ شَرِيعَةٍ مِنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْهَا وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ۝١٨إِنَّهُمْ لَنْ يُغْنُوا عَنْكَ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا ۚ وَإِنَّ الظَّالِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ ۖ وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ۝١٩﴾

«So‘ngra (ey Muhammad alayhis-salotu vas-salom), Biz sizni (din) ishidan bir shariat (aniq-ravshan yo‘l) ustida (barqaror) qildik. Bas, siz (faqat mana shu yo‘lga) ergashing va bilmaydigan kimsalarning havoyi nafslariga ergashmang! Chunki, (agar siz ularning havoyi nafslari ko‘rsatgan zalolat yo‘liga yursangiz,) ular sizdan Alloh tomonidan bo‘lgan biron narsani (azobni) qaytara olmaslar. Albatta, zolimlar bir-birlariga do‘stdirlar. Alloh esa taqvodor zotlarning do‘stidir» (Jasiya: 18-19).

U Zot yana aytadi:

﴿اتَّبِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ ۗ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ﴾

«(Ey insonlar), sizlarga Parvardigoringizdan nozil qilingan narsaga (Kitobga) ergashingiz, undan o‘zga «do‘stlarga» ergashmangiz! Kamdan-kam pand-nasihat olursizlar» (A’rof: 3).

Rasululloh sollallohu alayhi va sallamdan sahih rivoyat qilingan:

عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ: «مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ».

Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: «Kim ushbu ishimizda (dinimizda, shariatimizda) undan bo‘lmagan narsani paydo qilsa, marduddir (rad qilingan, inkor etilgandir)», dedilar» (Sahihi Muslim, 1718).

Yana bir sahih hadisda:

عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ ، قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «أَمَّا بَعْدُ. فَإِنَّ خَيْرَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللهِ. وَخَيْرُ الْهُدَى هُدَى مُحَمَّدٍ. وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا. وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ»

Va Jobir ibn Abdulloh roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam aytdilar: «Ammo ba’d: eng yaxshi so‘z Allohning Kitobidir. Eng yaxshi hidoyat Muhammadning hidoyatidir. Ishlarning yomoni bid’atdir. Har bir bid’at zalolatdir» (Sahihi Muslim, 867). Bu ma’nodagi hadislar juda ko‘p.

Bundan tashqari, bu bayramlar shariatda asosi bo‘lmagan gunoh, bid’at bo‘lishi bilan birga, yahudiy va nasroniylarning tug‘ilgan kunlarini nishonlashiga taqlid qilishni ham o‘z ichiga oladi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam ularning yo‘llari va odatlariga ergashishdan ogohlantirib shunday deganlar:

عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: «لَتَتْبَعُنَّ سَنَنَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ شِبْرًا شِبْرًا وَذِرَاعًا بِذِرَاعٍ، حَتَّى لَوْ دَخَلُوا جُحْرَ ضَبٍّ تَبِعْتُمُوهُمْ. قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللهِ، الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى؟ قَالَ: فَمَنْ».

Abu Sa’id Xudriy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Nabiy sollallohu alayhi va sallam shunday dedilar: «Hali o‘zingizdan oldingilarning tutumlariga qarichma-qarich, ziro’ma-ziro’ ergashib ketasizlar. Agar ular zobbning* iniga kirsa, sizlar ham ularning ortidan kirasizlar». «Ey Allohning Rasuli, ular yahudiy va nasorolarmi?» dedik. U zot: «Bo‘lmasa kim?» (Sahihi Buxoriy, 7320).

U zotning «Bo‘lmasa kim?» degan so‘zlaridan, bu so‘z bilan yahud va nasorolar nazarda tutilgan.

Yana boshqa hadisda:

عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ»

Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: «Kim o‘zini bir qavmga o‘xshatsa, u o‘shalardandir», deganlar (Sunani Abu Dovud, 4031; ; Hadis hukmi: «sahih». Manba: «Sahihul Jome’», 6149).

Fatvo manbasi

Maqola borasida fikringiz?

Izoh sababi
Ushbu qator to'ldirilishi shart.

Bu javob foydali bo’ldimi?

0

O’xshash fatvolar

  • Qon topshirish tahoratni buzadimi?

    Musulmon kishi donorlik qilib qon topshirishi joizmi? Agar qon topshirsa, qon topshirgandan keyin tahorat olmasdan namoz o‘qishi joizmi?

  • Tijoratda aylanmada boʻlgan pullarning zakoti

    Menda ma’lum miqdorda pul bor, uning umumiy miqdori zakot nisobidan oshadi. Bu pulning bir qismini tijoratga qo‘ydim. Bu yilgi zakotni hisoblaganda, hali tijoratdan qaytarib olmagan bo‘lsam ham, bu pulni qo‘shishim kerakmi, yoki hozir qo‘limda bor pulga asoslanib zakotni hisoblashim yetarlimi?

  • Musulmonlarning hojatxonadagi odoblari

    Men odob, hayo qoidalariga ko‘ra erkaklar hojat chiqarganda egilishi yoki cho‘nqayishi kerak deb tushunaman. Lekin musulmon kishining xonasi hojatxonaga yaqin bo‘lsa, erkak kishi tunash xonasida hojat idishidan foydalanmasligi hayoliroq bo‘lsa kerak deb o‘ylayman. Men musulmon ayollarning odob va hayo qoidalariga rioya qilishi g‘arb ayollariga nisbatan ko‘proq va kuchliroq deb bilaman. Shuning uchun musulmon ayollarni juda hurmat qilaman. Bu savolim bilan musulmonlarni tanqid qilishni yoki ularga biror bir ozor yetkazishni istamayman, shunchaki ularning odob va xulqlarini yetarli darajada bilmayman. Javobingiz uchun oldindan rahmat, Alloh sizni har qanday yomonlikdan saqlasin va sog‘lik-salomatlik ato etsin.

  • Vegeterian boʻlish joizmi?

    Men vegetarianman, ya’ni men go‘sht yoki hayvon mahsulotlarini yemayman. Islom dini menga yoqdi. Hayvon mahsulotlarini yemasdan turib, bu dinga kirish mumkinmi?

  • Hilolni kuzatish uchun qo‘mita tuzish

    Islomiy bo‘lmagan mamlakatda yashovchi musulmonlar Ramazon, Shavvol va Zulhijja oyining boshlanishini aniqlash uchun qo‘mita tuzishlari joizmi yoki yo‘qmi?

  • Rajab oyida ro‘za tutishning xos fazilati bormi?

    Rajab oyida ro‘za tutishning fazli haqida hadislar kelganmi?