O'qildi: 745
27.07.2025
/ 2 Safar 1447
Fatvo mavzusi: Fiqh » Fiqh asoslari » Urf-odatlar
Savol
Insonning tug‘ilganiga bir yil yoki ikki yil, yoxud undan ko‘p yoki kam vaqt o‘tganligini nishonlashning hukmi qanday? Bu tug‘ilgan kun deb ataladi. Shuningdek, bu munosabat bilan shamlarni puflab o‘chirishning hukmi qanday? Bunday tadbirlarda qatnashishning hukmi qanday va agar kishi taklif qilinsa, taklifni qabul qilishi kerakmi yoki yo‘qmi? Iltimos, bizga maslahat bering, Alloh sizni yaxshilik bilan mukofotlasin.
O’xshash fatvolarJavob
Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.
Kitob va Sunnatdagi shar’iy dalillar shuni ko‘rsatadiki, tug‘ilgan kunlarni nishonlash dindagi yangi bid’atlardan bo‘lib, pok shariatda asosi yo‘q va bunday tadbirlarga taklifni qabul qilish ham joiz emas, chunki bu bid’atlarni qo‘llab-quvvatlash va ularni rag‘batlantirish sanaladi.
Alloh subhanahu va taolo aytgan:
«Balki ular (Makka mushriklari) uchun (kufr va shirk kabi) Alloh buyurmagan narsalarni — «din»ni ularga shariat qilib bergan sheriklari — butlari bordir?!» (Sho‘ro: 21).
U Zot aytadi:
«So‘ngra (ey Muhammad alayhis-salotu vas-salom), Biz sizni (din) ishidan bir shariat (aniq-ravshan yo‘l) ustida (barqaror) qildik. Bas, siz (faqat mana shu yo‘lga) ergashing va bilmaydigan kimsalarning havoyi nafslariga ergashmang! Chunki, (agar siz ularning havoyi nafslari ko‘rsatgan zalolat yo‘liga yursangiz,) ular sizdan Alloh tomonidan bo‘lgan biron narsani (azobni) qaytara olmaslar. Albatta, zolimlar bir-birlariga do‘stdirlar. Alloh esa taqvodor zotlarning do‘stidir» (Jasiya: 18-19).
U Zot yana aytadi:
«(Ey insonlar), sizlarga Parvardigoringizdan nozil qilingan narsaga (Kitobga) ergashingiz, undan o‘zga «do‘stlarga» ergashmangiz! Kamdan-kam pand-nasihat olursizlar» (A’rof: 3).
Rasululloh sollallohu alayhi va sallamdan sahih rivoyat qilingan:
Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: «Kim ushbu ishimizda (dinimizda, shariatimizda) undan bo‘lmagan narsani paydo qilsa, marduddir (rad qilingan, inkor etilgandir)», dedilar» (Sahihi Muslim, 1718).
Yana bir sahih hadisda:
Va Jobir ibn Abdulloh roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam aytdilar: «Ammo ba’d: eng yaxshi so‘z Allohning Kitobidir. Eng yaxshi hidoyat Muhammadning hidoyatidir. Ishlarning yomoni bid’atdir. Har bir bid’at zalolatdir» (Sahihi Muslim, 867). Bu ma’nodagi hadislar juda ko‘p.
Bundan tashqari, bu bayramlar shariatda asosi bo‘lmagan gunoh, bid’at bo‘lishi bilan birga, yahudiy va nasroniylarning tug‘ilgan kunlarini nishonlashiga taqlid qilishni ham o‘z ichiga oladi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam ularning yo‘llari va odatlariga ergashishdan ogohlantirib shunday deganlar:
Abu Sa’id Xudriy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Nabiy sollallohu alayhi va sallam shunday dedilar: «Hali o‘zingizdan oldingilarning tutumlariga qarichma-qarich, ziro’ma-ziro’ ergashib ketasizlar. Agar ular zobbning* iniga kirsa, sizlar ham ularning ortidan kirasizlar». «Ey Allohning Rasuli, ular yahudiy va nasorolarmi?» dedik. U zot: «Bo‘lmasa kim?» (Sahihi Buxoriy, 7320).
U zotning «Bo‘lmasa kim?» degan so‘zlaridan, bu so‘z bilan yahud va nasorolar nazarda tutilgan.
Yana boshqa hadisda:
Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: «Kim o‘zini bir qavmga o‘xshatsa, u o‘shalardandir», deganlar (Sunani Abu Dovud, 4031; ; Hadis hukmi: «sahih». Manba: «Sahihul Jome’», 6149).
Bu javob foydali bo’ldimi?