Mavzular

Yangi fatvolar

Maqolalar

Kitoblar

Namoz

Saqlanganlar

Murakkab qidiruv

Loyiha haqida

Fikr bildiring

Bosh sahifa » Fiqh asoslari » Fiqh » Riboviy moldan foydalanish
0 – 0
Fatvo: 292

O'qildi: 395

18.06.2025

/ 22 Zulhijja 1446

Fatvo mavzusi: » » » » »

Riboviy moldan foydalanish

Savol

Savolim koʻplab muhtoj musulmonlar uchundir, ular oʻqish toʻlov-kontraktini toʻlay olmaganliklari sababli oʻquv dargohlaridan haydalmoqdalar. Ularning koʻpchiligida foizli bank hisoblari bor, lekin ular buni harom boʻlgani uchun ishlatmaydilar. Biz bu foizlarni nima qilishimiz kerak? Ularni bankka qoldirishimiz kerakmi yoki bu holatda gʻayriislomiy taʼlim muassasalariga oʻqish haqini toʻlash uchun ishlatish mumkinmi? Ishonarli dalillar keltirishingizni soʻrayman. Bu masala juda muhim va dolzarb, chunki yangi semestr endigina boshlandi va toʻlov-kontraktini toʻlash uchun mablagʻ yoʻq.

O’xshash fatvolar

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Assalomu alaykum va rahmatullohi va barakatuhu. Hurmatli birodarimiz: Nayrobi — Keniya sudyasi Shayx Ali Daroniy, Alloh sizni Oʻz panohida asrasin.

Sizning elektron pochta orqali yuborgan savolingiz, yaʼni sizning mamlakatingizdagi taʼlim muassasalarida tahsil olayotgan ehtiyojmand talabalar manfaati uchun foiz pullarini sarflashning hukmi haqidagi savolingiz bizga yetib keldi. Savolingizga javob berib, ushbu masala boʻyicha ulamolar aytgan ayrim fikrlarni sizga qisqacha bayon etamiz:

Agar musulmon kishi harom pul topgan yoki olgan boʻlsa, undan qutulishi vojib boʻladi. Bunda u moldan qutuluvchi shaxs oziq-ovqat, ichimlik, uy-joy, oila nafaqasi yoki oʻqitish uchun haq toʻlash kabi oʻziga foyda keltiradigan ishlarda ham, majburiy sugʻurta toʻlovlari yoki boshqa turdagi soliqlar va bojlar kabi oʻzidan zarar yoki zulmni daf qilishda ham foydalanmasligi kerak. Uni chiqarish chogʻida niyatni sadaqa emas, balki qutulish deb niyat qiladi, chunki Alloh pokdir va faqat pok narsani qabul qiladi.

Riboviy mablagʻlar esa, faqirlar va miskinlarga berish, muhtojlarning davolanish xarajatlari, shuningdek mujohidlar va qarzlarini toʻlay olmaydigan qarzdorlarning qarzini toʻlashga ishlatsa boʻladi. Bundan tashqari, bu pullarni Islom markazi ehtiyojlari uchun, jumladan masjidlar hamda yoʻllardagi tahoratxonalarni va shunga oʻxshash umumiy infratuzilmani taʼmirlash uchun sarflash mumkin.

Demak, bu pulni taʼlim muassasalarida tahsil olayotgan ehtiyojmand talabalarning oʻqishi uchun sarflash ham yuqorida aytib oʻtilgan xarajatlar doirasiga kiradi. Garchi bu muassasalar gʻayridinlar tomonidan boshqarilsa ham, oʻqish sohasi muboh boʻlishi sharti bilan bu joizdir. Foizdan kelgan pullar uni egasiga harom hisoblanadi, ammo bu pul berilgan odamlarga kelsak, ular uchun uni ishlatish joiz va haloldir, chunki u hech kimga tegishli boʻlmagan yoʻqolgan pul hukmida boʻladi.

Alloh bizni va sizni yaxshi amallar qilishga, dinni himoya qilishga va musulmonlarga yordam berishga muvaffaq qilsin.

Qoʻshimcha maʼlumot uchun: «Islomiy fatvolar 2/404-411»ga murojaat qiling.

Vassalomu alaykum va rahmatullohi va barokatuhu.

Fatvo manbasi

Maqola borasida fikringiz?

Izoh sababi
Ushbu qator to'ldirilishi shart.

Bu javob foydali bo’ldimi?

0

O’xshash fatvolar

  • Tarmoqli marketing hukmi

    «Tarmoqli marketing» yoxud «Majburiy matritsa tizimi» shunday tizimki, unda bir kishi kompaniyaga 10 dollar to‘laydi. Shundan so‘ng, kompaniya va (tizimda avvaldan tanlangan) yana to‘rt kishining har biriga 2 dollardan o‘tkazib beriladi. Bu bir martalik to‘lov bo‘lib, to‘lovni amalga oshirgan kishi tizimga qo‘shiladigan yangi a’zolar ham shunday qilishini kutadi. Har safar yangi a’zo qo‘shilganda, tizimdagi har bir ishtirokchi 2 dollardan oladi, chunki yangi a’zolar to‘lovni bevosita o‘zidan yuqoridagi to‘rt kishiga to‘laydi. Kompaniya esa har bir a’zodan xizmat haqi sifatida o‘zining 2 dollarini olib qoladi. Ushbu dasturga qo‘shilish halolmi? Alloh sizni yaxshilik bilan mukofotlasin.

  • Piramida marketing sxemalari

    Ilmiy tadqiqotlar va fatvolar bo‘yicha doimiy qo‘mitaga «Biznes» va «Hibatul-Jazira» kabi piramida yoki tarmoqli marketing shirkatlarining faoliyati haqida ko‘plab savollar kelib tushdi. Bu shirkatlar faoliyatining mohiyati quyidagicha: bir kishi mahsulot yoki tovar sotib olishga ko‘ndiriladi, so‘ng u boshqalarni xuddi shunday qilishga undaydi, ular ham o‘z navbatida keyingilarni jalb qiladi va bu zanjir shu tarzda davom etadi. Ishtirokchilar qatlami qancha kengaysa, birinchi ishtirokchi shuncha ko‘p komission haq oladi va bu summa hatto minglab riyollarga yetishi mumkin. Har bir ishtirokchi o‘zidan keyingilarni a’zolar ro‘yxatiga yangi odamlarni jalb qila olsa, katta komission to‘lovlar olishi mumkinligi bilan qiziqtiradi. Aynan mana shu narsa piramida yoki tarmoqli marketing deb ataladi.

  • Namozdagi qunut

    Sizdan namozdagi qunut (ruku’dan keyin qo‘l ko‘tarib duo qilish) haqida so‘ramoqchiman. Bu amal Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sunnatlaridanmi yoki bu ish ularning holati sababli istisno tariqasida bo‘lganmi? Iltimos, menga javob bering, chunki masjidimiz imomi, Rasulullohdan qaysi namoz afzal, deb so‘ralganda, u zot alayhissalotu vassalom: «Qunuti uzunroq bo‘lgan namoz», deb javob berganlar», deb aytdi.

  • Ro‘zador kishi xotinini quchoqlashi joizmi?

    Yaqinda uylandim. Ramazon oyida ro‘za tutgan holda, saharlikdan so‘ng yotaman va ba’zan yonimda xotinim ham bo‘ladi. Uni quchoqlashim ro‘zamga ta’sir qiladimi? Ro‘zador kishi uchun qaysi ishlar joiz, qaysilari harom yoki ro‘zani buzuvchi hisoblanadi? Shu haqda tushuntirish bersangiz.

  • «CadenzaX Music» platformasi orqali pul topish hukmi

    Men sizlardan hozirgi kunda ijtimoiy tarmoqlarda ommalashayotgan «CadenzaX music» nomli platformaga (yoki shunga o‘xshash loyihalarga) qo‘shilish va undan daromad topishning Islomdagi hukmi haqida so‘ramoqchi edim. Bu sahifaning ishlash tizimi va daromad ko‘rish tartibi quyidagicha: 1. Sayt yoki ilova foydalanuvchilarga ma’lum musiqalarni eshitish, layk bosish yoki qandaydir oddiy vazifalarni bajarish evaziga pul to‘lashni va’da qiladi. 2. Ko‘proq pul ishlash uchun foydalanuvchidan dastlab o‘z yonidan pul kiritib, maxsus «VIP» darajalarni sotib olish talab etiladi. 3. Sayt qoidalariga ko‘ra, orqangizdan yangi odamlarni taklif qilsangiz va ular ham pul kiritsa, ularning sarmoyasidan sizga ma’lum foizlarda bonus (daromad) beriladi. Meni shubhalantirgan jihati shundaki, tizimning asosi aslida musiqa eshitish emas, balki tarmoqli marketing va moliyaviy piramidaga o‘xshab ketadi. Chunki tizim asosan yangi qo‘shilganlarning pullari hisobidan eskilariga pul to‘layotgandek ko‘rinadi.

  • Vitr duosi vojibmi va uni yod bilmasa nima deydi?

    Vitrdagi qunut duosi kabi duolarni yod olishga qiynalaman. Shuning uchun bu duoning oʻrniga biror sura oʻqirdim. Bu duoni oʻqishning farz ekanini bilgach, yod olishga harakat qildim va namoz paytida yonimdagi stol ustidan kitobni olib, qiblaga yuzlangan holda oʻqiydigan boʻldim. Shunday qilishim joizmi?