Pul topmasa ham oilada erkak boshliqdir

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Qavvomlik, ya’ni oiladagi rahbarlik Alloh taolo ayolga emas, faqat erkaklarga xos qilib belgilagan ishlardan biridir. Ya’ni, er ayolning ishonchli vasiysidir, uning ishlarini boshqaradi, holatini isloh qiladi va xuddi hokim o‘z fuqarolariga boshchilik qilganidek, er ayolning ustidan boshqaruvchi sifatida hukm yuritadi. Alloh taolo aytadi:

«Va erkaklar uchun (ayollar) ustida bir daraja (imtiyoz) bor» (Baqara: 228).

U Zot yana aytadi:

«Erkaklar xotinlari ustida rahbardirlar. Bunga sabab Alloh ularning birovlarini birovlaridan (ya’ni, erkaklarni ayollardan) ortiq qilgani va erkaklar (xotinlari va oilalari uchun) o‘z mol-mulklaridan sarf-xarajat qilganlaridir» (Niso: 34).

Ibn Kasir aytadi: «Ya’ni, erkak ayolga boshchilik qiladi. U ayolning boshlig‘i, kattasi, hukmdori va agar ayol to‘g‘ri yo‘ldan toysa, uni to‘g‘rilovchidir». Alloma shayx Amin Shinqitiy shunday deydi: «(Alloh) erkakning ayoldan afzalligini ishora qilgan, chunki erkaklik sharaf va mukammallik, ayollik esa yaratilishdagi tabiiy nuqsondir. Butun insoniyat bunga ittifoq qilgan koʻrinadi, chunki ayollar barcha xalqlar tomonidan eng go‘zal taqinchoq va bezaklar bilan bezatiladi. Bu ularning tabiiy kamchiligini to‘ldirishdir… Shuningdek, ayollar orasidagi kamdan-kam uchraydigan holatlarga e’tibor bermaslik kerak, chunki istisno holatlarga asoslanib hukm chiqarilmaydi».

Rahbarlikning sabablari quyidagilardir:

1. 1. Aql va farosat barkamolligi: Qurtubiy aytadi: «Erkaklar aql va boshqaruv jihatidan ustunlikka ega, shuning uchun ularga ayollarga g‘amxo‘rlik qilish huquqi berilgan».
2. 2. Dindagi kamolot: chunki ayol hayz ko‘radi va nifos (tug‘ruqdan keyingi qon) holatida bo‘ladi, bu davrda namoz o‘qimaydi va ro‘za tutmaydi, erkak esa bunday emas.
3. 3. Mahr va nafaqa kabi moliyaviy majburiyatlar erkakka yuklatilgan, ayolga emas. Shuning uchun agar er ayolga nafaqa qilishdan bosh tortsa, ayolga sud orqali nikohni bekor qilish huquqi beriladi.

Xulosa qilib aytganda, vasiylik Qur’oni Karimda aytilganidek, erkakka tegishlidir. Agar ayol erkakka, o‘ziga va farzandlariga sarf-xarajat qilsa, bu xayriya hisoblanadi. Alloh taolo aytganidek:

«Agar ular (ayollar) sizlarga undan (mahridan) biror narsani o‘z xohishlari bilan tutsalar, bas, uni yenglar. Osh bo‘lsin, ofiyat bo‘lsin» (Niso: 4).

Rahbarlik har qanday holatda ham erkakka tegishli bo‘lib, erkak kishining, masalan, ko‘chaga chiqishdan oldin ayoldan ruxsat so‘rashi mantiqqa to‘g‘ri kelmaydi.

Alloh bilguvchiroqdir.

Masalani kengroq o‘rganish uchun quyidagilarga qarang: Ibn Arabiyning «Ahkamul Qur’on» (1/531), Jassos Al-Hanafiyning «Ahkom» (2/188), Qurtubiy tafsiri (2/169), Ibn Kasir tafsiri (1/491), Amin Shinqitiyning «Azvoul Bayon» (1/136-137 muhim).