Namozda rukudan qaytganda qo‘l bogʻlanadimi?

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Bu masala ulamolar ixtilof qilgan masalalardan:

Ba’zi ulamolar rukudan turganda qoʻllarni bog’lab, o‘ng qo‘lini chap bilak ustiga qo‘yish sunnat – mustahab deb hisoblaganlar. Bunga Sahl ibn Sa’d as-So‘idiy roziyallohu anhuning «Odamlar namozda o‘ng qo‘llarini chap bilakka qo‘yishga buyurilardi» degan hadisining umumiy ma’nosini dalil qilganlar. Ular: «Namozda» degan so‘zning umumiy ma’nosi rukudan oldingi va keyingi qiyomni o‘z ichiga oladi, shuning uchun namozxon har ikkala qiyomda ham o‘ng qo‘lini chap qo‘li ustiga qo‘yishi kerak, deyishgan.

Ular aytishadi: Namozda qo‘llar rukuda tizzalarga, sajdada yerga, tashahhudda sonlarga va qiyomda ko‘krakka qo‘yiladi. Bu rukudan oldin ham, keyin ham qiyomdagi o‘rni. Alloh oldida tavoze va odob bilan turish har ikkala qiyomda bo‘lishi kerak va bu behuda harakatlardan saqlanish uchun yaxshiroq.

Ba’zi ulamolar esa rukudan qaytgandagi tik turishda o‘ng qo‘lni chap qo‘l ustiga qo‘yish, ya’ni qoʻllarni bog’lash shariatda joriy emas deb hisoblaganlar. Ular bu masalada maxsus dalil kelmagani va qiyomning umumiy ma’nosi buni o‘z ichiga olmasligini dalil qilganlar, chunki rukudan qaytgandaki tik turish qiyom emas, «e’tidol», deyiladi. Shuning uchun namozxon qo‘llarini yonga tushirib turishi kerak, deyishgan.

Ba’zi ulamolar, jumladan, Imom Ahmad rahimahulloh, namozxon qo‘llarini bog‘lash yoki yonga tushirib turish o‘rtasida ixtiyorli, chunki bu haqda sunnatda aniq ko‘rsatma kelmagan, deb aytganlar.

Inshaalloh, birinchi qavl kuchliroq. Ammo nima bo‘lgan taqdirda ham, namoz har ikkala holda ham sahih bo‘ladi. Bu masaladagi ixtilof tortishish va shariatda man qilingan kelishmovchiliklarga olib bormasligi kerak. Shuningdek, bu amallardan birini qilganni bid’atchi yoki tark qilganni sunnatni tark qilgan deyish to‘g‘ri emas, chunki bunday hukm faqat sahih va aniq dalillar bo‘lgan masalalardagina bo‘lishi mumkin.

Bu masalada quyidagi kitoblarga qarang:

Ibn Muflihning «Al-Furu» (1/433)

Mardoviyning «Al-Insof» (2/63)

«Sharhul Muntahal Irodat» (1/185)

Ibn Usaymiyning «Ash-Sharhul Mumti» (3/146)

Muhaddis Shayx Badiuddin as-Sindiy bu masalada maxsus risola yozib, unda rukudan keyin o‘ng qo‘lni chap qo‘l ustiga qo‘yish sunnat ekanini qo‘llab-quvvatlagan va uni «Rukudan keyin o‘ng qo‘lni chap qo‘l ustiga qo‘yish bilan xushuning ziyoda bo‘lishi» deb nomlagan.

Alloma Shayx Abdulaziz ibn Abdulloh ibn Boz ham bu mavzuda risola yozib, unda rukudan keyin qo‘llarni ko‘krakka qo‘yish fikrini quvvatlagan.

Alloh bilguvchiroqdir.