Mavzular

Yangi fatvolar

Maqolalar

Kitoblar

Saqlanganlar

Murakkab qidiruv

Loyiha haqida

Fikr bildiring

Bosh sahifa » Odob-axloq va maʼnaviyat » Axloq » Sichqonni o‘ldirish hukmi va mikki maus shaxsiyatiga sharh
0 – 0
Fatvo: 2896

O'qildi: 46

21.06.2026

/ 6 Muharram 1448

Fatvo mavzusi:

Sichqonni o‘ldirish hukmi va mikki maus shaxsiyatiga sharh

Savol

Sichqonni o‘ldirishning shar’iy hukmi qanday?

O’xshash fatvolar

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilingan hadisga ko‘ra, sichqonni o‘ldirishda gunoh yo‘q.

قَالَ عَبْدُ اللهِ بْنُ عُمَرَ ﵄: قَالَتْ حَفْصَةُ : قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «خَمْسٌ مِنَ الدَّوَابِّ لَا حَرَجَ عَلَى مَنْ قَتَلَهُنَّ: الْغُرَابُ، وَالْحِدَأَةُ، وَالْفَأْرَةُ، وَالْعَقْرَبُ، وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ».

Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhumo aytadi: «Hafsa dedi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Besh xil hayvon borki, ularni o‘ldirganga gunoh yo‘q: qarg‘a, kalxat, sichqon, chayon va qopag‘on it», dedilar» (Sahihi Buxoriy, 1828).

سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ يَقُولُ: سَمِعْتُ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ ﷺ تَقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ: « أَرْبَعٌ كُلُّهُنَّ فَاسِقٌ، يُقْتَلْنَ فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ: الْحِدَأَةُ، وَالْغُرَابُ، وَالْفَأْرَةُ، وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ».

Qosim ibn Muhammad aytadi: «Nabiy sollallohu alayhi vasallamning zavjalari Oisha roziyallohu anho aytadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning «To‘rt narsa borki, hammasi fosiqdir, ular hillda ham, haramda ham o‘ldirilaveradi: kalxat, qarg‘a, sichqon va qopag‘on it», deganlarini eshitganman». (Sahihi Muslim, 1198).

Chunki sichqon zararli mavjudotlardandir. Nabiy sollallohu alayhi vasallam buni o‘z so‘zlari bilan bayon qilganlar:

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: جَاءَتْ فَأْرَةٌ فَأَخَذَتْ تَجُرُّ الْفَتِيلَةَ فَجَاءَتْ بِهَا فَأَلْقَتْهَا بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخُمْرَةِ الَّتِي كَانَ قَاعِدًا عَلَيْهَا فَأَحْرَقَتْ مِنْهَا مِثْلَ مَوْضِعِ الدِّرْهَمِ فَقَالَ: «إِذَا نِمْتُمْ فَأَطْفِئُوا سُرُجَكُمْ، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَدُلُّ مِثْلَ هَذِهِ عَلَى هَذَا فَتُحْرِقَكُمْ».

Ibn Abbos roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Sichqon kelib, pilikni sudrab borib, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam o‘tirgan xumraning (xurmo novdasidan to‘qilgan kichik joynamoz, bo‘yracha) ustiga tashlagan edi, dirhamdek joyi kuydi. Shunda u zot: «Uxlaganda shamchiroqlarni o‘chiringlar, chunki shayton mana bunga o‘xshaganlarni shunga undasa, sizlarni yondirib yuboradi», dedilar» (Abu Dovud, 5247; Hadis hukmi: «sahih». Manba: «Sahihul Abu Dovud», 5247).

Uydagi sichqon – bu «fuvaysiqa» (kichik fosiq) bo‘lib, Nabiy sollallohu alayhi vasallam uni hilda ham, haramda ham o‘ldirishga buyurganlar. «Fisq»ning asli to‘g‘ri yo‘ldan chiqish va zulmdir. Shu sababli osiy «fosiq» deb nomlangan. Bu hayvonlarning «fosiqlar» deb nomlanishi ularning yovuzligi uchun istiora tariqasidadir. Yana aytilishicha, ularning hilda ham, haramda ham hurmatdan chiqqanliklari uchundir, ya’ni ularning hech qanday hurmati yo‘qdir. Tahoviy «Ahkomul Qur’on»da o‘z sanadi bilan Yazid ibn Abu Nuaymdan rivoyat qiladi, u Abu Said al-Xudriydan sichqon nima uchun «fuvaysiqa» deb nomlanganini so‘ragan. U shunday degan: «Bir kecha Nabiy sollallohu alayhi vasallam uyg‘onib ketdilar, bir sichqon chiroqning piligini olib, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning uylarini yoqib yubormoqchi bo‘lgan edi. U zot turib, uni o‘ldirdilar va halol (ehromda bo‘lmagan) va muhrim (ehromda bo‘lgan) kishi uchun ham sichqonni o‘ldirishni halol qildilar». Buni alloma ad-Damiriy zikr qilgan.

Buxoriy va Muslim o‘z «Sahih»larida Abu Muso al-Ash’ariy hadisidan rivoyat qilganlar:

عَنْ أَبِي مُوسَى ﵁ قَالَ: «احْتَرَقَ بَيْتٌ بِالْمَدِينَةِ عَلَى أَهْلِهِ مِنَ اللَّيْلِ فَحُدِّثَ بِشَأْنِهِمُ النَّبِيُّ ﷺ قَالَ: إِنَّ هَذِهِ النَّارَ إِنَّمَا هِيَ عَدُوٌّ لَكُمْ، فَإِذَا نِمْتُمْ فَأَطْفِئُوهَا عَنْكُمْ.»

Abu Muso roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Madinada bir uy kechasi egalari bilan birga yonib ketdi. Ular haqida Nabiy sollallohu alayhi vasallamga aytishgan edi, u zot: «Bu olov ayni dushmaningizdir. Uxlaganingizda uni o‘chirib qo‘yinglar», dedilar» (Sahihi Buxoriy, 6294; Sahihi Muslim, 2016).

عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ ﵄ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «خَمِّرُوا الْآنِيَةَ، وَأَجِيفُوا الْأَبْوَابَ، وَأَطْفِئُوا الْمَصَابِيحَ؛ فَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ رُبَّمَا جَرَّتِ الْفَتِيلَةَ فَأَحْرَقَتْ أَهْلَ الْبَيْتِ».

Jobir ibn Abdulloh roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Idishlarni yopinglar, eshiklarni berkitinglar, chiroqlarni o‘chiringlar. Chunki «fosiqcha» (sichqon) pilikni tortib, xonadon ahliga o‘t qo‘yib yuborishi mumkin», dedilar» (Sahihi Buxoriy, 6295).

Muslim ham shu ma’noda rivoyat qilgan, unda: «Fuvaysiqa uy ahlining uyini yondiradi», deyilgan.

Tabariy aytadi: «Bu hadislarda uyda yolg‘iz o‘zi tunamoqchi bo‘lgan va u yerda olov yoki chiroq bo‘lgan kishi uni o‘chirmaguncha tunamasligi haq ekaniga dalolat bor…». Bu hadisni Hokim rivoyat qilib, «sanadi sahih» degan. Iqtibos tugadi («Avn al-Ma’bud sharhu Abi Dovud»).

Alloh bilguvchiroqdir.

Manba: Shayx Muhammad Solih al-Munajjid.

Fatvo manbasi

Maqola borasida fikringiz?

Izoh sababi
Ushbu qator to'ldirilishi shart.

Bu javob foydali bo’ldimi?

0

O’xshash fatvolar

  • Harom bilan lazzatlanish kafforati

    Menda jiddiy savol bor. Men ikki yil oldin Islomni qabul qildim. Jinsiy istaklarimni boshqarishda katta qiyinchiliklarga duch kelmoqdaman. Islomni qabul qilishimdan oldin men hech qachon jinsiy aloqada bo‘lmaganman. Ammo yaqinda harom ishlarni qila boshladim. Masalan, men uchta holatda fohishalarga mening bilan og‘iz orqali (akromakumulloh) jinsiy aloqa qilishlari uchun pul to‘ladim va bu qilgan ishimning barchasi edi, ya’ni men hech qanday ayol bilan oddiy jinsiy aloqada bo‘lmadim. Bu zino hisoblanadimi? Men zinokor hisoblanamanmi? Men hali ham musulmonmanmi? Bu amaldan tiyilish uchun nima qila olaman?

  • Ayolning oshig‘i uni dinni qabul qilishdan to’sdi

    Bir g‘ayridin ayol g‘ayridin erkak bilan munosabatda bo‘lgan. U yigitining unga yaxshi munosabatda bo‘lmayotgani uchun uni tark etib, musulmon erkak bilan munosabatda bo’lishga qaror qildi. U musulmon erkakka, ya’ni menga turmushga chiqmoqchi ekanini bildirdi. Ayolning g‘ayridin yigitni endi sevmasligi va u bilan qolishni istamasligi haqidagi gapiga asoslanib, men uni qabul qilishga rozi bo‘ldim. Chunki ayol sobiq yigiti bilan zino qilganiga qaramay, Islomni qabul qilishga ahd qilgan edi. Zero, Alloh taolo insonning Islomga kirgunicha qilgan barcha gunohlarini kechiradi. Shundan so‘ng, ayolning sobiq yigiti uning men bilan turmush qurishini bilgach, uni ketmaslikka ko‘ndirdi va ayol fikrini o‘zgartirdi. Shundan soʻng, men butunlay tushkunlikka tushib qoldim. Chunki men uni qanday bo‘lsa shundayligicha qabul qilishga tayyor edim, u Islomni qabul qilmoqchi edi, ammo keyin va’dasidan qaytdi. Bu masalaga qanday yondashishim kerak? Bundan tashqari, uning yigiti boshqa qizlar bilan vaqt o‘tkazayotganini sezganimda (ular bilan jinsiy aloqada bo‘lganiga ishonchim komil emas), garchi menda hech qanday dalil bo‘lmasa-da, qizni yana unga qaytishga qaror qilganidan afsuslandim va uni toʻgʻrilashga harakat qildim. Bu holat meni ruhiy jihatdan qiynadi. Qizni bu dunyoda baxtli hayot kechirsa-da, oxirat azobi haqida ogohlantirib, uni bu yoʻldan qaytarishim toʻgʻrimi? Alloh sizga rahm qilsin va sizga bu dunyoda hamda oxiratda baraka bersin

  • Erkak va ayollarning aralashib yurishi haromligining dalillari

    Men va turmush o‘rtog‘im arab tili darslariga qatnashmoqchimiz. Lekin sinflar aralash (erkak-ayol birga o‘qiydi). Biz erkak va ayollar aralashib yurishi (bir joyda aralashib ishlashi, o‘qishi) joiz emasligini bilamiz. Aralashib yurish o‘zi nima, uning hukmi qanday? Dalillar bilan javob bersangiz.Qo‘shimcha tafsilotlar: Sinfda 10 nafar talaba bor, ularning aksariyati ayollar. Men va turmush o‘rtog‘im shu sinfda bo‘ladigan darslarda qatnashsak bo‘ladimi? Ular orasida gʻayridinlar ham bor.

  • G’azabni yengishning 12 usuli

    Inson o‘z asablarini qanday jilovlay oladi? Men koʻp bezovta boʻlaman va g‘azablansam, turgan joyimni oʻzgartiraman. Ba’zi zikrlarni aytib, «La havla va la quvvata illa billah» desam ham, bularning hech biri yordam bermaydi. Bu muammoni bartaraf etish uchun yana qanday choralar ko‘rishim mumkin?

  • Oʻzini qoniqtirish (masturbatsiyaning) hukmi va undan xalos boʻlish yoʻllari

    Mening so‘rashga uyaladigan bir savolim bor, lekin Islomga yangi kirgan ayol buning javobini bilmoqchi. Men esa unga Qur’on va Sunnatdan dalillar bilan javob bera olmayman. Iltimos, bizga yordam bering. Agar bu savol nooʻrin boʻlsa, Allohdan meni kechirishini soʻrayman. Shu bilan birga, musulmon sifatida ilm izlashda uyalmasligimiz lozim. Savol quyidagicha: Islomda masturbatsiya joizmi?