G‘azot bilan da’vatni jamlash

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Imom Muslim rahimahulloh o‘z sahihida shunday bob kiritgan: «G‘azot qilmay yoki g‘azot qilishni ko‘ngliga tugmay o‘lgan kishining mazammat qilinishi haqidagi bob».

Bu bob ostida quyidagi hadisni keltirgan:

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Kim g‘azot qilmasdan yoki uni ko‘ngliga tugmay o‘lib ketsa, munofiqlikdan bir shu’bada o‘libdi», dedilar» (Sahihi Muslim, 1910).

Imom Navaviy rahimahulloh aytadi: «Bu shuni anglatadiki, kimki bunday qilsa, u jihoddan tiyiladigan munofiqlarga o‘xshab qoladi. Chunki jihodni tark etish nifoqning bir turi hisoblanadi. Bu hadis yana shuni ham anglatadiki, agar kimdir biror ibodatni niyat qilsa-yu, uni ado etishga ulgurmay vafot etsa, u bunday niyatsiz vafot etganlarga qaratilgan tanqidga duchor bo‘lmaydi».

Sindiy «Sunani Nasoiy»ga yozgan hoshiyasida aytadi: «Hadisdagi «jihodni ko‘ngliga tugmay» degan ibora  — «tahdis» (ichida gapirish) ma’nosini anglatadi. Aytishlaricha, bu kishi o‘ziga-o‘zi: «Koshki men gʻoziy bo‘lsam edi», deb aytishidir. Yoki jihodda qatnashishni niyat qilmasligi nazarda tutiladi. Buning belgisi jihod uchun kerakli anjomlarni tayyorlamaslikdir. Alloh taolo marhamat qiladi:

«Agar ular (jihodga) chiqishni istaganlarida uning uchun tayyorgarlik ko‘rib qo‘ygan bo‘lur edilar» (Tavba: 46).

Nafsni jihodga tayyorlash ko‘p jihatlarni o‘z ichiga oladi, jumladan:

• Jihodning fazilati va hukmlarini bilish.
• Turli ibodat va toatlar bilan nafsni chiniqtirish.
• O‘zini qurbonlik qilishga o‘rgatish.
• O‘zidan boshqalarni ustun qo‘yib, Alloh yo‘lida infoq qilishga nafsni majburlash.
• Mujohidlar, Islom qahramonlari va Islom tarixidagi urushlarni siyratlardan oʻqib-o‘rganish.
• Doimo o‘ziga-oʻzi: «Agar jihodga chaqiriq bo‘lsa, yo‘l ochilib, imkon bo‘lsa, albatta, safarbar boʻlish zarur», deb doimo eslatib turish.
• Jang maydonidan qochishning gunohligini va kofirlar oldidan chekinishning gunohini his qilish.
• Payg‘ambar sollallohu alayhi va sallamning Makka va Madina davrlaridagi siyratlarini hamda g‘azotlarini o‘rganish.
• U zot sollallohu alayhi va sallam o‘sha voqelikda qanday harakat qilganlarini, nimadan boshlaganlarini, qanday tayyorgarlik koʻrganlarini va sabablarni qanday tutganlarini oʻrganish.
• Jihoddagi bosqichma-bosqichlik masalasini tushunish va barcha mushriklar bilan jang qilishga oʻtguncha eng yaqin dushmandan boshlash hikmatini anglash.
• To‘rt turdagi jihodni ado etish bilan birga munofiqlik harakatlaridan ehtiyot boʻlish: nafsga qarshi jihod, shaytonga qarshi jihod, kofirlarga qarshi jihod va munofiqlarga qarshi jihod.
• Jon bilan jihod qilish bilan birga mol bilan jihod qilishning muhimligini anglash.

Aziz birodarim, shuni bilingki, da’vat va jihodni birlashtirish qiyin emas. Ularning har birining o‘z vaqti va maydoni bor. Zero, gʻoziy va fotih musulmonlar jangdan avval Allohga da’vat qilishar, bir shaharni fath qilsalar, uning ahlini daʼvat qilib, ularga Islom dinini oʻrgatar edilar. Agar vaqt jihod vaqti bo‘lmasa, davom etayotgan jang yoki ochiq maydon bo‘lmasa, u holda da’vat eshiklari har doim ochiqdir: ahli-ayollar, farzandlar, oila, qarindoshlar, qo‘shnilar, barcha musulmonlar va g‘ayridinlarni hikmat, goʻzal pand-nasihat va chiroyli uslub bilan da’vat qilish mumkin.

Alloh bizni va sizni Oʻzi suyadigan va Oʻzi rozi bo‘ladigan amallarga muvaffaq aylasin. Payg‘ambarimiz Muhammad Mustafoga Allohning saloti va salomi bo‘lsin.

Alloh bilguvchiroqdir.