O'qildi: 208
26.01.2026
/ 7 Shaban 1447
Fatvo mavzusi: Sha’bon oyi
Savol
Homiladorlik va tugʻruq sababli Ramazon oyiga toʻgʻri kelgan koʻp kunlik Ramazon roʻzasi qazolarim bor edi. Allohga hamd boʻlsin, ularni tutdim, faqat oxirgi yetti kun qoldi. Ulardan uchtasini Shaʼbonning oʻn beshinchi kechasidan keyin tutdim va qolganini Ramazondan oldin tugatmoqchiman. Sizning saytingizda Shaʼbonning ikkinchi yarmida roʻza tutish faqat roʻzaga odatlangan kishi uchun joiz ekanini oʻqidim. Alloh sizni mukofotlasin, menga maslahat bering, zimmamdagi kunlarning roʻzasini tugataymi yoki yoʻqmi? Agar javob «yoʻq» boʻlsa, tutgan uch kunimning hukmi nima, ularni qaytadan qazo qilamanmi?
O’xshash fatvolarJavob
Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.
Javobning qisqacha mazmuni:
Shaʼbonning ikkinchi yarmida Ramazon qazosini tutishning zarari yoʻq va bu Paygʻambar sollallohu alayhi vasallamning Shaʼbon yarimlaganda roʻza tutishdan qaytarishlari ostiga kirmaydi. Sizning uch kunlik roʻzangiz sahihdir va qolgan kunlarni Ramazon kirishidan oldin tutishingiz lozim.
Javob:
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Shaʼbon yarmiga yetsa, roʻza tutmanglar», deganlar» (Abu Dovud, 2337; Termiziy, 738; Ibn Moja, 1651; Hadis hukmi: «sahih». Manba: «Sahihi Abu Dovud», 2337).
Shaʼbonning ikkinchi yarmida roʻza taqiqlanishidan uchta istisno
Bu qaytariqdan quyidagi holatlar istisno qilinadi:
Roʻza tutish odati boʻlgan kishi, masalan, dushanba va payshanba kunlari roʻza tutishga odatlangan kishi, u Shaʼbonning oʻn beshinchi kechasidan keyin ham roʻza tutaveradi. Buning dalili:
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Ramazondan bir ikki kun oldindan roʻza tutib olmanglar. Lekin bir kishining tutib yurgan roʻzasi boʻlsa, uni tutaversin», dedilar» (Sahihi Buxoriy, 1914; Sahihi Muslim, 1082) .
Shaʼbon oyining oʻn beshinchi kechasidan oldin roʻza tutishni boshlab, uni ikkinchi yarmida davom ettirgan va oldingi roʻza davri bilan bogʻlagan kishi taqiq ostiga tushmaydi. Buning dalili quyidagi hadisdir:
Oisha roziyallohu anho rivoyat qiladilar: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Shaʼbonning (deyarli) hammasini roʻza tutib oʻtkazardilar. Shaʼbonning bir necha kunida roʻza tutmasdilar, xolos» (Sahihi Buxoriy, 1969; Sahihi Muslim, 1156; Muslimning lafzi).
Imom Navaviy aytadi: «Oisha onamizning: «Shaʼbonning (deyarli) hammasini roʻza tutib oʻtkazardilar. Shaʼbonning bir necha kunida roʻza tutmasdilar, xolos» degan soʻzida ikkinchisi birinchisini izohlab, «hammasi» degan soʻzdan maqsad «aksariyati» ekanini bayon qiladi». Iqtibos tugadi.
Bu hadis Shaʼbonning oʻn beshinchi kechasidan keyin roʻza tutish joizligiga dalolat qiladi, lekin bu oyning yarmidan oldingisiga ulagan kishi uchundir.
Bu qaytariqdan Ramazon qazosini tutadigan kishi ham istisno qilinadi.
Imom Navaviy rahimahulloh aytadi: «Asʼhoblarimiz aytadilar: Shak kuni Ramazonning birinchi kuni deb roʻza tutish durust emasligida xilof yo’q… Agar uni qazo, nazr yoki kafforat uchun tutsa, kifoya qiladi, chunki bu kuni sababli nafl roʻza tutish joiz boʻlsa, farz undan ham muhimroqdir. Agar uning zimmasida Ramazondan bir kun qazosi boʻlsa, uni tutish vojib boʻladi. Chunki uning qazosi uchun kam vaqt qolgan». Iqtibos tugadi («Majmuʼ», 6/399)
Shak kuni – bu Shaʼbonning oʻttizinchi kuni, agar oʻttizinchi kechasi oyni koʻrishga bulut, tuman yoki shunga oʻxshash narsalar toʻsqinlik qilsa. Bu kun shak kuni deb nomlanishining sababi, unda Shaʼbonning oxirgi kunimi yoki Ramazonning birinchi kunimi, degan shubha borligidir.
Javobning xulosasi:
Shaʼbonning ikkinchi yarmida Ramazon qazosini tutishning zarari yoʻq va bu Paygʻambar sollallohu alayhi vasallamning Shaʼbonning ikkinchi yarmida roʻza tutishdan man qilishlari ostiga tushmaydi. Sizning uch kunlik roʻzangiz sahihdir va qolgan kunlarni Ramazon kirishidan oldin tutishingiz lozim.
Manba: Islomiy savol-javob ulamolari hayʼati
Alloh bilguvchiroqdir.
Bu javob foydali bo’ldimi?