O'qildi: 5
05.03.2026
/ 16 Ramazon 1447
Fatvo mavzusi: Najosatdan poklanish
Javob
Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.
Javobning xulosasi:
Ayolning farjidan keladigan namlik tahoratni buzadi. Faqat agar suyuqlik doimiy kelsa, u holda tahoratni buzadi, lekin ayol namoz uchun tahoratni faqat vaqt kirganidan keyin olishi va ehtiyot chorasini koʻrishi kerak. Suyuqlikning poklik jihatidan hukmiga kelsak, u pokdir, kiyimni ham, badanni ham najas qilmaydi.
Batafsil javob:
Savol beruvchi oʻz savolida ayol farjining namligi hukmini nazarda tutgani ayon. Bu masalada ulamolar ixtilof qilishgan. Uni ikki masalani bayon qilish orqali aniqlashtiramiz:
Birinchi masala: Ushbu namlik pokmi yoki najasmi?
Birinchi qavl: U pokdir. Bu Shofeʼiy va Ahmadning mazhabidir.
Ikkinchi qavl: U najasdir.
Toʻgʻriroq qavl birinchisidir, chunki bu namlikning najas ekaniga dalil yoʻq. «Al-Mugʻniy»da aytiladi: «Chunki Oisha Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning kiyimlaridan maniyni ishqalab tozalar edilar, u esa jimoʻdan boʻlardi… va u farj namligiga tegardi. Agar biz ayol farjini najas deb hukm qilsak, uning maniysini ham najas deb hukm qilgan boʻlardik» (iqtibos tugadi).
Ulamolar bu borada ikki qavlga boʻlinganlar:
Birinchi qavl: U tahoratni buzadi. Bu jumhur ulamolarning mazhabidir. Ular Nabiy sollallohu alayhi vasallamning istihozali ayolga har bir namoz uchun tahorat olishni buyurganlarini dalil qilishgan. Bu namlik yoki suyuqliklar istihozaga qoʻshiladi.
Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi: «Fotima bint Abu Hubaysh Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men istihoza* koʻradigan ayolman, sira pok boʻlmayman, namozni tark etamanmi?» dedi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Yoʻq, u tomir kasalidir, hayz emas. Hayzing kelganda namozni tark et, toʻxtasa, qonni yuvib, soʻngra namoz oʻqiyver», dedilar». (Roviylardan biri) Hishom ibn Urva aytadi: «Otam: «Soʻngra oʻsha vaqt (yangi hayz vaqti) kelguncha har namozga tahorat qil», degan» (Sahihi Buxoriy, 228).
Hofiz «Fathul Boriy»da tahorat olishga buyruq ziyodasi haqida aytadi: «Baʼzilar buni muallaq (sanadi uzilgan) deb daʼvo qilishgan, lekin bu toʻgʻri emas. Balki u zikr qilingan sanad bilan Muhammaddan, u Abu Muoviyadan, u Hishomdan rivoyat qilingan. Termiziy oʻz rivoyatida buni bayon qilgan. Boshqa bir kishi esa «Soʻngra oʻsha vaqt (yangi hayz vaqti) kelguncha har namozga tahorat qil» soʻzi Urvaning oʻziga tegishli mavquf (sahobiyga yetib bormagan) soʻz deb daʼvo qilgan, bunda mulohaza bor. Chunki agar bu uning soʻzi boʻlganida, «Soʻngra oʻsha vaqt (yangi hayz vaqti) kelguncha har namozga tahorat qiladi» deb xabar shaklida aytgan boʻlardi. Ammo uni buyruq shaklida keltirganida, marfuʼ (Paygʻambarga yetib borgan) hadisdagi «qonni yuvib, soʻngra namoz oʻqiyver» degan buyruqqa oʻxshash boʻldi» (iqtibos tugadi). [«Fathul Boriy» 1/332, 1/409 ga qarang, «Irvo» 1/146, 224 ga qarang].
Ikkinchi qavl: U tahoratni buzmaydi. Bu Ibn Hazmning qavlidir.
Shayxulislom Ibn Taymiyaning bu masalada avvalgi ikki mazhab kabi ikki qavli bor. «Ixtiyorot»da tahoratni buzmaslikni tanlagan, «Majmuʼul fatovo»da esa jumhurning qavlini tanlagan. «Majmuʼul fatovo» (21/221) va «Ixtiyorot» 27-betga qarang.
Shayx Ibn Usaymin yuqoridagi ikki masalaning hukmini tafsilotli bayon qilib, shunday deganlar:
Menga izlanishlardan soʻng ayon boʻlgani shuki, ayoldan chiqadigan suyuqlik agar siydik pufagidan emas, balki bachadondan chiqsa, u pokdir. Lekin u pok boʻlsa ham tahoratni buzadi. Chunki tahoratni buzuvchi narsaning najas boʻlishi shart emas. Mana, yel orqadan chiqadi, uning jismi yoʻq, shunga qaramay tahoratni buzadi. Shunday ekan, agar ayol tahoratli holida undan (suyuqlik) chiqsa, tahoratini buzadi va uni yangilashi kerak. Agar u doimiy boʻlsa, tahoratni buzmaydi, lekin namoz uchun tahoratni faqat vaqti kirgandan keyin oladi va shu vaqtda tahorat olib, farz va nafllarni oʻqiydi, Qurʼon oʻqiydi va oʻziga muboh boʻlgan istagan ishini qiladi. Ulamolar siydik tuta olmaslikka mubtalo boʻlgan kishi haqida ham shunga oʻxshash gapni aytishgan.
Bu suyuqlikning poklik jihatidan hukmidir, u pokdir, kiyimni ham, badanni ham najas qilmaydi.
Uning tahorat jihatidan hukmiga kelsak, u tahoratni buzadi. Faqat agar doimiy kelsa, u holda tahoratni buzadi, lekin ayol namoz uchun tahoratni faqat vaqt kirganidan keyin olishi va ehtiyot chorasini koʻrishi kerak.
Agar u uzilib-uzilib kelsa va odatda namoz vaqtlarida toʻxtasa, u holda namozni toʻxtaydigan vaqtgacha kechiktiradi, agar vaqt chiqib ketishidan qoʻrqmasa. Agar vaqt chiqib ketishidan qoʻrqsa, tahorat oladi, latta tutadi (ehtiyot chorasini koʻradi) va namoz oʻqiydi. Oz va koʻpning farqi yoʻq, chunki hammasi yoʻldan chiqqandir, shuning uchun uning ozi ham, koʻpi ham tahoratni buzuvchidir.
Baʼzi ayollarning bu tahoratni buzmaydi, degan eʼtiqodiga kelsak, buning uchun Ibn Hazm rahimahullohning qavlidan boshqa asos bilmayman. U: «Bu tahoratni buzmaydi», deydi, lekin bunga dalil keltirmagan. Agar uning Kitob, Sunnat yoki sahobalarning soʻzlaridan dalili boʻlganida, u hujjat boʻlar edi. Ayol Allohdan taqvo qilishi va pokligiga haris boʻlishi kerak. Chunki namoz tahoratsiz qabul qilinmaydi, garchi yuz marta oʻqisa ham. Balki baʼzi ulamolar aytadilarki: tahoratsiz namoz oʻqigan kishi kofir boʻladi, chunki bu Alloh subhanahu va taoloning oyatlarini istehzo qilish bobidandir. «Majmuʼ fatovo Ibn Usaymin» (1/284-286).
Qoʻshimcha foyda uchun ushbu javoblarga qarang: 224468, 276042, 136065, 50404, 7776, 13948.
Alloh bilguvchiroqdir.
Bu javob foydali bo’ldimi?