O'qildi: 52
04.02.2026
/ 16 Shaban 1447
Fatvo mavzusi: Yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarish qoidalari
Savol
Hozirda bizning hududimizda tungi klub qurilmoqda. Biz bu yerda uning ochilishiga qarshi chiqishga harakat qildik, chunki u musulmon va musulmon bo‘lmagan aholimiz uchun ham katta axloqiy buzilishlarga sabab bo‘ladi. Agar bizni hech kim ko‘rmasa, bu joyni buzib tashlash joizmi? Shuni ham inobatga oling-ki, bu joy egasi unga sarflagan barcha mablag‘ini yo‘qotadi. Bu munkardan qaytarish yo‘llaridan birimi?
O’xshash fatvolarJavob
Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.
Biz bu savolni fazilatli shayximiz Shayx Abdurrahmon al-Barrokka taqdim etdik va u kishi quyidagicha javob berdilar:
Alloh taolo aytadi:
«Oralaringizdan yaxshilikka da’vat qiladigan, ibodat-itoatga buyuradigan va isyon-gunohdan qaytaradigan bir jamoat bo‘lsin. Ana o‘shalar najot topguvchilardir» (Oli Imron: 104)
Toriq ibn Shihobdan rivoyat qilinadi: «Abu Sa’id aytdi: «Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning shunday deganlarini eshitganman: «Kim bir munkar ishni ko‘rsa, uni qo‘li bilan o‘zgartirsin, agar bunday qila olmasa, tili bilan, buni ham qila olmasa, qalbi bilan (norozi bo‘lsin). Lekin bu iymonning eng zaifidir» (Sahihi Muslim, 49).
Alloh taolo aytadi:
«Bas, kuchlaringiz yetganicha Allohdan qo‘rqinglar» (Tag‘obun: 16).
Savolda keltirilgan bu munkarni iloji boricha uni bartaraf etadigan va yengillashtiradigan narsa bilan oʻzgartirish vojibdir. Buni amalga oshirish uchun uni yo‘qotish yoki mahalladan chiqarib yuborish vakolatiga ega bo‘lgan shaxslarga murojaat qilish, yoxud mulk egasi bilan suhbatlashib, mablag‘larini hozirda ham, kelajakda ham o‘ziga zarar keltiradigan munkarga sarflashdan voz kechishga chaqirish orqali bo‘ladi. Uni o‘z mulkini o‘zi uchun ham, mahalla ahli uchun ham foydali bo‘lgan, ularning dini va dunyosiga zarar yetkazmaydigan ishlarga yo‘naltirishga da’vat etish lozim.
Savolda aytilganidek, klubni buzib tashlash orqali o‘zgartirish masalasiga kelsak, bu joiz emas, hatto buni qilayotgan odam o‘zini xavf-xatardan xoli deb bilsa ham. Chunki bundan kelib chiqadigan zararlar ko‘pdir. Yo‘q qilish halol bo‘lmagan mablag‘larning yoʻq qilinishi, begunoh insonlarga tuhmat qilinishi, ularni so‘roq-savol va voqeani tekshirish bahonasida qiynoqqa solish shular jumlasidandir.
Bundan tashqari, klub egalari o‘z noto‘g‘ri yo‘llaridan qaytmasdan, uni qayta qurishga urinishlari ehtimolga ancha yaqin.
Ey g‘ayratli birodar, munkarni o‘zgartirishda oqibatlarni o‘ylamay shoshma-shosharlik qilishdan ehtiyot bo‘ling. Aniqlik bilan ish tutish uchun bu savolni berganingiz juda o‘rinli bo‘ldi va holat yanada ravshanlashdi. Alloh to‘g‘ri yo‘lga hidoyat qilguvchidir».
Vallohu a’lam.
Bu javob foydali bo’ldimi?