O'qildi: 110
17.12.2025
/ 26 Jumadal-oxira 1447
Fatvo mavzusi: Qarindoshlik aloqalarini mustahkamlash
Savol
Bir kishi qarindoshlarini ziyorat qilishga odatlangan. Ammo qarindoshlari uylarida ba’zi gunoh ishlar — masalan, sun’iy yo‘ldosh antennasi yordamida gunohga boshlovchi narsalarni tomosha qilishadi. Ular bu ishning harom ekanligini ham bilishadi. Shunday holda, qarindoshlar bilan aloqani uzish lozim boʻladimi yoki ularni ziyorat qilishda davom etish kerakmi?
O’xshash fatvolarJavob
Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.
Garchi qarindoshlaringizda siz rozi bo‘lmaydigan holatlar uchrab tursa ham, ular bilan aloqa bog‘lashingiz vojibdir. Chunki Alloh taolo aytadi:
«Biz insonga ota-onasini (ya’ni, ularga yaxshilik qilishni) amr etdik. Onasi unga ojizlik ustiga ojizlik bilan homilador bo‘ldi (ya’ni, qornidagi homila kattargan sari onaning holi qurib, zaiflasha borur) uni (ko‘krakdan) ajratish (muddati) ikki yilda (kelur). (Biz insonga buyurdikki), «Sen Menga va ota-onangga shukr qilgin! Yolg‘iz O‘zimga qaytajaksan!» Agar ular (ya’ni, ota-onang) seni o‘zing bilmagan narsalarni Menga sherik qilishga zo‘rlasalar, u holda ularga itoat etma! Ularga (garchi kofir bo‘lsalar-da), dunyoda yaxshi muomalada bo‘lgin» (Luqmon: 14-15).
Alloh «ularni o‘ldiringlar» deb emas, balki «dunyoda yaxshi muomalada bo‘lgin», deb aytgan. Shuningdek, qarindoshlaringiz siz ma’qullamagan holatda bo‘lsalar ham, qarindoshlik aloqalarini saqlab qolishingiz vojibdir.
Qarindoshlaringizning uyida sun’iy yo‘ldosh antennalari bo‘lsa va ular ko‘pchilik kabi bu buyumlarni harom ishlarga ishlatib, vaqti va molini behuda sarflasa, odamlarning axloqi va fikrlarini buzsa ham, ular bilan aloqada bo‘lishingiz vojibdir. Agar ular huzuringizda harom narsalarni namoyish etishsa, gunohga sherik bo‘lmaslik uchun ularni ziyorat qilmasligingiz ma’qulroq.
Shunday bo‘lsa-da, biz qarindoshlik haqlarini nasihat orqali ado etishni tavsiya etamiz. Ya’ni, qarindoshlarni ziyorat qilish, ularga maslahat berish va harom narsalarni ko‘rish man etilganligini tushuntirish lozim. Shu yo‘l bilan, kishi Alloh taolo tomonidan yuklatilgan nasihat qilish va yaxshilik qilish vazifasini bajargan bo‘ladi. (Shayx Usayminning: «Ochiq eshik uchrashuvlari», 148)
Musulmon kishi bunday qarindoshlari huzuriga tashrif buyurganida, o‘z farzandlariga nisbatan ehtiyotkor bo‘lishi va ularning taqiqlangan narsalarni tomosha qilishiga yo‘l qo‘ymasligi lozim. Taqvodor musulmon kishi xushmuomalalik bilan mezbonlar va boshqalarni bu harom narsalarni ko‘rishdan chalg‘itib, ularni qiziqarli suhbatlar yoki foydali mashg‘ulotlarga jalb etishi mumkin. Shuningdek, ular taqiqlangan kontentni ko‘rish o‘rniga halol ko‘ngilochar faoliyatlar va ermaklar (masalan, foydali sport turlari, samarali kompyuter mashg‘ulotlari va boshqalar) kabi muqobil variantlarni taklif qilishlari mumkin.
Alloh bilguvchiroqdir.
Bu javob foydali bo’ldimi?