O'qildi: 159
23.01.2026
/ 4 Shaban 1447
Fatvo mavzusi: Sha’bon oyi » Zaif hadislar
Savol
Rajab oyining birinchi kechasida muayyan duoni aytish sunnatdanmi, shuni bilmoqchi edim. Duo quyidagicha:
«Allohumma barik lana fi rajab va shaʼban va balligʻna Ramazon». Alloh subhanahu va taolodan bizni sahih sunnatga amal qilishda sobitqadam qilishini soʻrayman.
O’xshash fatvolarJavob
Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.
Javobning qisqacha mazmuni:
«Allohumma barik lana fi rajab va shaʼban va balligʻna Ramazon» hadisi zaif, sahih emas. Shuningdek, rajab oyining fazilati haqida Paygʻambar sollallohu alayhi vasallamdan birorta sahih hadis kelmagan.
Musulmon kishining Rabbisidan uni Ramazonga yetkazishini soʻrashining esa zarari yoʻq.
Javob:
Mundarija
Rajab oyining fazilati haqida Paygʻambar sollallohu alayhi vasallamdan birorta sahih hadis kelmagan. Quyidagi savollarning javoblariga qarang:
«Rajab oyida ro‘za tutishning xos fazilati bormi?» savoliga javoban, «Rajab oyi urush harom qilingan oylardan biri ekani, lekin xususan Rajab oyi ro‘zasining fazli haqida bironta sahih hadis sobit bo‘lmagani, hamda Nabiy sollallohu alayhi vasallamdan harom oylarda ro‘za tutish mustahabligiga dalolat qiluvchi rivoyatlar kelgani aytilgan. Kimda-kim shu sababdan Rajab oyida ro‘za tutsa, shuningdek, boshqa harom oylarda ham ro‘za tutadigan bo‘lsa, buning zarari yo‘q. Ammo ro‘za uchun faqat Rajab oyini xoslash joiz emasligi haqida 75394-fatvoda batafsil soʻz yuritilgan.
«Kim rajabda «astagʻfirulloh la ilaha illa huva» desa» hadisi toʻqima, sahih emas.
Ibn Usaymin rahimahulloh dedi:
«Rajabning fazilati haqida birorta sahih hadis kelmagan. Rajab oyi oʻzidan oldingi jumodul oxir oyidan faqatgina harom oylardan ekanligi bilan ajralib turadi, xolos. Yoʻqsa, unda mashruʼ roʻza ham, mashruʼ namoz ham, mashruʼ umra ham, hech narsa yoʻq. Bu jihatdan u ham boshqa oylar bilan barobardir». Qisqartirib olindi. «Liqo al-bab al-maftuh» (174/26), Shomila tartibi.
Abdulloh ibn Imom Ahmad «Zavoid al-musnad»da (2346), Tabaroniy «al-Avsat»da (3939), Bayhaqiy «ash-Shuʼab»da (3534) va Abu Nuʼaym «al-Hilya»da (6/269) Zoida ibn Abu ar-Raqqod yo’lidan rivoyat qiladi, u aytadi: Bizga Ziyod an-Numayriy Anas ibn Molikdan hadis aytdi:
Anas ibn Molikdan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Rajab kirganda: «Allohumma barik lana fi rajab va shaʼban va balligʻna Ramazon (Allohim, bizga Rajab va Shaʼbon oylarida baraka ato etgin va bizni Ramazonga yetkazgin)», deb duo qilar edilar» (Tabaroniy, «Moʻjamul avsat», 3939; Hadis hukmi: «zaif». Manba: «Zaiful jomeʼ», 4395. Hadisning rivoyat zanjirida Ziyod an-Numayriy ismli roviy zaif, uni Ibn Maʼin zaif sanagan. Abu Hotim: «U hujjat qilinishga yaramaydi», degan. Ibn Hibbon uni «az-Zuafo»da zikr qilib: «Uni hujjat qilish joiz emas», degan («Miyzon al-eʼtidol», 2/91).
Zoida ibn Abu Raqqod: undan battarroq zaifdir. Abu Hotim aytadi: «Ziyod an-Numayriydan, u Anasdan munkar marfuʼ hadislar rivoyat qiladi, bu undanmi yoki Ziyoddanmi, bilmaymiz». Imom Buxoriy ham Imom Nasoiy ham: «Munkar hadis», degan. «Al-Kuno» asarida: «Ishonchli emas», deyilgan. Ibn Hibbon: «Mashhurlardan munkarlar rivoyat qiladi, uning xabari bilan hujjat qilinmaydi, balki faqat mulohaza uchun qayd etiladi», degan. Ibn Adiy: «Muqaddamiy va boshqalar undan alohida rivoyatlarni naql qilishgan, uning baʼzi hadislarida esa shubhali jihatlar mavjud», degan («Tahzib at-tahzib», 3/305-306).
Imom Navaviy bu hadisni «Azkor» kitobi 189-betda, Ibn Rajab «Latoif al-maorif» asari 121-betda zaif sanagan, shuningdek, zamondosh muhaddislardan «Zaif al-jomeʼ» kitobi 4395-raqam ostida ham zaif sanagan. Haysamiy aytadi: «Bu hadisni Bazzor rivoyat qilgan va unda Zoida ibn Abu ar-Raqqod bor. Imom Buxoriy: «Munkar hadis», degan va bir jamoat ulamolar uni majhul sanagan» («Majmaʼ az-zavoid», 2/165).
Shu bilan birga, hadis – zaif boʻlishidan tashqari – unda bu duo rajab oyining birinchi kechasida aytilishi haqida gap yoʻq. Aksincha, bu Rajab oyi davomida ham, undan oldin ham aytsa boʻladigan, vaqti cheklanmagan baraka soʻrash duosidir.
Musulmon kishi Rabbisidan uni Ramazonga yetkazishini soʻrashi joiz. Hofiz Ibn Rajab rahimahulloh dedi: «Muallo ibn al-Fazl aytadi: «Sahobai kiromlar olti oy Alloh taologa ularni Ramazonga yetkazishini va olti oy Ramazondagi ibodatlarini qabul qilishini soʻrab duo qilardilar. Yahyo ibn Abu Kasir aytadi: Ularning duolaridan biri:
«Allohumma sallimniy ilaa Romazon, va sallim liy Romazon, va tasallamhu minniy mutaqobbalaa» (Maʼnosi: «Allohim! Meni Ramazonga sogʻ-salomat yetkazgin, Ramazonni men uchun (barakali va foydali) qilib bergin va uni mendan maqbul holida qabul qilib olgin») edi». «Latoif al-maorif», 148-betdan iqtibos tugadi.
Shayx Abdulkarim al-Xuzayr hafizahullohdan soʻraldi: «Allohumma barik lana fi rajab va shaʼban va balligʻna Ramazon» hadisining sanadi qanday?
U kishi javob berdilar: «Bu hadis sobit emas. Lekin agar musulmon kishi Alloh azza va jalladan uni Ramazonga yetkazishini, uning roʻzasini tutishga va kechalarini ibodat bilan oʻtkazishga muvaffaq qilishini va Qadr kechasini topishga muvaffaq aylashini soʻrab, yaʼni mutlaq duolar qilsa, buning inshaalloh zarari yoʻq». Iqtibos shayxning rasmiy sahifasidan olindi.
Manba: Islom savol va javob sayti
Alloh bilguvchiroqdir.
Bu javob foydali bo’ldimi?