O'qildi: 255
02.01.2026
/ 13 Rajab 1447
Fatvo mavzusi: Sport, koʻngilochar va dam olish qoidalari » Taqiqlangan savdolar
Savol
Men chiptalarni sotib olgandan soʻng ularni qayta sotish va bundan foyda olish joizmi, deb soʻramoqchi edim. Men chiptalarni sotuvdagi narxida sotib olib, keyin ularning qiymati oshganda bozor narxida sotib, foyda koʻraman. Bu, ayniqsa, sport sohasida, oʻyinlar va konsertlarni tashkil etish sohasida keng tarqalgan. Lekin yaqinda bu pullar sharʼan harom ekanligi haqida oʻylay boshladim. Bu haqda batafsil tushuntirish bera olasizmi?
O’xshash fatvolarJavob
Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.
Chipta sotish va undan foyda olishning hukmi, chipta sotib olingan joylarga borishning hukmiga bogʻliq. Agar u joyga tomosha qilish uchun borish joiz boʻlsa, chipta sotib olib, keyin uni foyda koʻrish maqsadida sotish ham joizdir. Agar u joylarda munkar va harom ishlar mavjudligi sababli borish joiz boʻlmasa, u holda bu joylarga hatto tekinga borish ham, chipta sotib olish va uni nafaqat musulmonlarga, hatto gʻayridinlarga sotish ham joiz emas.
Siz zikr qilgan misollarga (sport oʻyinlari va konsertlarga) nazar soladigan boʻlsak, ular – aksariyat hollarda – musulmon kishiga borishi va u yerdagi narsalarni tomosha qilishi halol boʻlmagan joylardir; chunki ular ochiq-oydin munkar ishlarni oʻz ichiga oladi:
Sport sohasiga kelsak: avratlarning ochilishi, erkak va ayollarning aralashuvi, farz amallarning, sharʼiy vojibotlarning zoye qilinishidan xoli boʻlgan oʻyin deyarli topilmaydi. Bundan tashqari, aqlli kishiga maxfiy boʻlmagan boshqa buzuqliklar ham mavjud. Oʻsha sport oʻyinlarining eng mashhurlaridan biri «futbol»dir. Shayx Ziyob al-Gʻomidiy — hafizahulloh — «Futbolning haqiqati» kitobida bu oʻyinning hukmi haqida batafsil toʻxtalib, bu oʻyinning qirq bir mahzurini yetarlicha tafsilot bilan bayon qilgan. Kim bu oʻyinning asl mohiyati va zararlarini bilishni istasa, oʻsha kitobga murojaat qilsin.
Sport musobaqalarini tomosha qilish, ularning kanallarini koʻrish, ulardagi fasodlar hamda sport klublarini qoʻllab-quvvatlash hukmi haqida quyidagi savollarga berilgan javoblarga qarang: 95280, 82718, 84291, 75644, 22636 va 22305.
Konsertlarga kelsak: Agar siz erkaklar va ayollar aralash holda, qoʻshiq va yasan-tusan (tabarruj) boʻladigan konsertlarni nazarda tutayotgan boʻlsangiz, musulmon kishiga bunday joylarga borish va uning chiptalarini sotish halol emas. Shuningdek, bu hukm Allohga osiy boʻlinadigan har qanday joyga ham taalluqlidir.
Musulmon kishi molining halol boʻlishiga haris boʻlmogʻi lozim. Zero, Ka’b ibn Ujra rivoyat qilgan hadisda Nabiy sollallohu alayhi vasallam shunday deganlar:
«Ey Ka’b ibn Ujra! Albatta, haromdan o‘sgan go‘shtga do‘zax haqliroqdir» (Sunani Termiziy, 614. Hadis hukmi: «Sahih». Manba: «Silsilatul-ahodisis-sahiha», 2609).
Vallohu aʼlam.
Bu javob foydali bo’ldimi?