Mavzular

Yangi fatvolar

Maqolalar

Kitoblar

Saqlanganlar

Murakkab qidiruv

Loyiha haqida

Fikr bildiring

Bosh sahifa » Fiqh asoslari » Fiqh » Ibodatlar » Roʻza masalalari » Nafl roʻzalar » Paygʻambar alayhissalom nafl roʻzalarining qazosini shaʼbonda tutganlari sahihmi?
0 – 0
Fatvo: 155483

O'qildi: 131

24.01.2026

/ 5 Shaban 1447

Fatvo mavzusi: »

Paygʻambar alayhissalom nafl roʻzalarining qazosini shaʼbonda tutganlari sahihmi?

Savol

«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam har oyda uch kun roʻza tutar edilar. Baʼzida buni keyinga qoldirar, hattoki bir yillik roʻzasi toʻplanib qolardi. Gohida esa, Shaʼbon oyida roʻza tutguncha kechiktirardilar» hadisining rivoyat zanjiri qanday?

O’xshash fatvolar

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Javobning qisqacha mazmuni:

«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam har oyda uch kun roʻza tutar edilar. Baʼzida buni keyinga qoldirar, hattoki bir yillik roʻzasi toʻplanib qolardi. Gohida esa, Shaʼbon oyida roʻza tutguncha kechiktirardilar» hadisi zaifdir.

عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ، فَرُبَّمَا أَخَّرَ ذَلِكَ حَتَّى يَجْتَمِعَ عَلَيْهِ صَوْمُ السَّنَةِ، وَرُبَّمَا أَخَّرَهُ حَتَّى يَصُومَ شَعْبَانَ»

Moʻminlar onasi Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi, u kishi aytdilar: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam har oyda uch kun roʻza tutar edilar. Baʼzida buni keyinga qoldirar, hattoki bir yillik roʻzasi toʻplanib qolardi. Gohida esa, Shaʼbon oyida roʻza tutguncha kechiktirardilar» (Tabaroniy, «Muʼjam al-avsat», 2098; U aytadi: «Bizga bu hadisni Ahmad rivoyat qildi, u Ali ibn Harb al-Jundisaburiydan, u esa Sulaymon ibn Abu Havzadan, u Amr ibn Abu Qays Muhammad ibn Abdurahmon ibn Abu Laylodan, u akasi Isodan, u esa otasi Abdurahmondan, u Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qildi, u kishi aytdilar», deya hadisni zikr qildi. Soʻngra: «Bu hadis Abdurahmon ibn Abu Laylodan faqat shu isnod bilan rivoyat qilingan, uni Amr yolgʻiz oʻzi rivoyat qilgan». Iqtibos tugadi.

Bu isnod Muhammad ibn Abdurahmon ibn Abu Laylo – mashhur faqih – sababli zaifdir. Imom Ahmad u haqida: «Xotirasi yomon, hadisida iztirob bor edi», degan. Shuʼba aytadi: «Ibn Abu Laylodan koʻra xotirasi yomonroq biror kishini koʻrmadim». Ali ibn al-Madiniy aytadi: «Xotirasi yomon, hadisi zaif edi». Shuning bois, ahli ilmlar uning bu hadisini zaif sanaganlar.

Haysamiy rahimahulloh dedi: «Hadisning rivoyat zanjirida Muhammad ibn Abu Laylo boʻlib, u kishiga oid mulohazalar bor». Iqtibos tugadi («Majmaʼ az-zavoid», 3/195).

Hofiz Ibn Hajar rahimahulloh dedi: «Ibn Abu Laylo zaif roviy sanaladi. Ushbu bobdagi va undan keyingi bobdagi hadislar uning rivoyatlarining zaifligini yaqqol koʻrsatib beradi». Iqtibos tugadi («Fathul Boriy», 4/252).

Shavkoniy rahimahulloh dedi: «Uning isnodida Ibn Abu Laylo bor va u zaif roviydir». Iqtibos tugadi («Nayl al-avtor», 4/332).

Ulamolar Paygʻambarimiz sollallohu alayhi vasallamning Shaʼbon oyining koʻp qismida roʻza tutishlari hikmatini keng muhokama qilganlar va bu borada turli fikrlarni bildirganlar. Ushbu izohlardan biri yuqorida keltirilgan fikr boʻlib, uning dalili sahih emas. Ehtimol, uni birinchi boʻlib Ibn Battol oʻzining «Sahih al-Buxoriy» sharhi (4/115)da naql qilgan va boshqa qarashlarni ham keltirgan. Hofiz Ibn Hajar bu fikrlarni naql qilgan, ularga qoʻshimchalar kiritgan va soʻngra shunday degan:

«Bu masalada eng maʼquli avvalgilardan koʻra sahihroq hadisda kelgan rivoyatdir. Buni Nasoiy va Abu Dovud rivoyat qilgan boʻlib, Ibn Xuzayma uni sahih deb tasdiqlagan.

عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ، لَمْ أَرَكَ تَصُومُ مِنَ شَهْرٍ مِنَ الشُّهُورِ مَا تَصُومُ مِنْ شَعْبَانَ، قَالَ: «ذَلِكَ شَهْرٌ يَغْفُلُ النَّاسُ عَنْهُ بَيْنَ رَجَبَ وَرَمَضَانَ، وَهُوَ شَهْرٌ تُرْفَعُ فِيهِ الْأَعْمَالُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ، فَأُحِبُّ أَنْ يُرْفَعَ عَمَلِي وَأَنَا صَائِمٌ».

Usoma ibn Zayd roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Men: «Ey Allohning Rasuli, oylardan birortasida Shaʼbondagidek roʻza tutganingizni koʻrmadim?» dedim. U zot sollallohu alayhi vasallam shunday javob berdilar: «Bu shunday oyki, odamlar Rajab va Ramazon orasida undan gʻaflatda qoladilar. Vaholanki, u amallar Olamlar Robbisi huzuriga koʻtariladigan oydir. Men esa amalim roʻzador holimda koʻtarilishini yaxshi koʻraman» (Nasoiy, 2678; Hadis hukmi: «hasan». Manba: «Sahihi Nasoiy», 2356). Iqtibos tugadi («Fathul Boriy», 4/215).

Manba: Islom savol va javob

Alloh bilguvchiroqdir.

Fatvo manbasi

Maqola borasida fikringiz?

Izoh sababi
Ushbu qator to'ldirilishi shart.

Bu javob foydali bo’ldimi?

0

O’xshash fatvolar

  • Shak kuni qazo niyati bilan roʻza tutishning hukmi qanday?

    Paygʻambar sollallohu alayhi vasallam shak kuni roʻza tutishdan va Ramazondan ikki kun oldin roʻza tutishdan qaytarganliklarini bilaman. Lekin shu kunlarda oʻtgan Ramazonning qazosini tutishim joizmi?

  • Shak kuni roʻza tutish hukmi

    Shaʼbonning oʻttizinchi kechasi oyni koʻrish uchun chiqdik, lekin havo bulutli boʻlgani uchun koʻra olmadik. Shaʼbonning oʻttizinchi kuni shak kun boʻlgani uchun roʻza tutamizmi?

  • Shaʼbonning oxirida ziyofat uyushtirish

    Baʼzi oilalar Shaʼbon oyining soʻnggi kechasida ziyofat uchun yigʻilishadi, ayrim yoshi ulugʻ kishilarning esa bu kecha uchun maxsus aytadigan qoʻshiqlari bor. Bunday yigʻilishlar va ziyofatlarning hukmi qanday?

  • Shanba kuni roʻza tutish joizmi?

    Ramazondan boshqa oylarda shanba kuni roʻza tutish joiz emasligi rostmi?

  • Bir oyda uch kundan koʻp roʻza tutish joizmi?

    Men bir oyda uch martadan ortiq roʻza tutish yoki Dovud alayhissalomning roʻzasi kabi roʻza tutish man etilgani haqidagi hadisni oʻqigan edim. Biroq, yaqinda sahobalarning oʻz gunohlariga kafforat sifatida koʻp kunlar davomida roʻza tutganlari haqidagi rivoyatlarni oʻqib qoldim. Bu amal joizmi?

  • «Alloh azza va jalla shaʼbonning oʻn beshinchi kechasida dunyo osmoniga tushadi» hadisining sanadi

    Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi, u kishi aytdilar: «Bir kecha Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni yoʻqotib qoʻydim, chiqsam, u zot Baqiʼda ekanlar. U zot: «Alloh va Rasuli senga zulm qilishidan qoʻrqdingmi?» dedilar. Men: «Yo Rasulalloh, men sizni biror ayolingizning oldiga ketib qoldingiz deb oʻyladim», dedim. U zot: «Alloh azza va jalla Shaʼbonning 15-kechasida dunyo osmoniga tushib, Kalb qabilasi qoʻylarining junidan ham koʻproq kishini magʻfirat qiladi», dedilar». Ushbu hadisning sanadi qanday?