O'qildi: 158
26.01.2026
/ 7 Shaban 1447
Fatvo mavzusi: Haj va umra ahkomlari » Sha’bon oyi
Savol
Shaʼbon oyining soʻnggi kuni shom azoni aytilishidan oldin bir kishi umra uchun ehromga kirdi. Shom namozidan keyin esa Ramazon oyi boshlanganini eʼlon qilishdi. Bu kishining umrasi Ramazon umrasi hisoblanadimi yoki yoʻqmi? Vaziyat quyidagicha: u quyosh botishidan avval niyat qilib ehromga kirgan va Ramazon kechasida umrani ado etgan.
O’xshash fatvolarJavob
Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.
Javobning qisqacha mazmuni:
Ramazondagi umraning ajri ulugʻdir, u ham boʻlsa hajning savobidir. Musulmon kishi oʻsha buyuk ajrga erishishi uchun umraga ehrom bogʻlab, uning amallarini Ramazon oyida ado etishi lozim. Shaʼbonning oxirgi kunida ehrom bogʻlab, amallarini Ramazonda ado etsa yoki Ramazonda ehrom bogʻlab, amallarini Shavvolda ado etsa, umrani Ramazon oyida ado etgan hisoblanmaydi.
Ramazondagi umraning ajri ulugʻdir, u ham boʻlsa hajning savobidir:
Atodan rivoyat qilinadi: «Ibn Abbos roziyallohu anhumoning bizga xabar berib shunday deyayotganini eshitdim: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bir ansoriya ayolga «Biz bilan birga haj qilishingga nima moneʼlik qildi?» dedilar. U: «Bizning suv tashiydigan tuyamiz bor edi. Uni Abu Fulon va uning oʻgʻli – oʻz eri va oʻgʻlini nazarda tutyapti – minib ketishdi. Suv tashishimiz uchun bir tuya qoldirishdi», dedi. U zot: «Ramazon boʻlganida umra qilgin, chunki Ramazondagi umra haj (kabi)dir», dedilar. Yoki shunga oʻxshash gap aytdilar» (Sahihi Buxoriy, 1782).
Boshqa rivoyatda:
«Men bilan qilingan hajga (tengdir)», deyilgan. (Sahihi Buxoriy, 1863; Sahihi Muslim, 1256).
Musulmon kishi oʻsha buyuk ajrga erishishi uchun umraga ehrom bogʻlab, uning amallarini Ramazon oyida ado etishi shart. Shaʼbonning oxirgi kunida ehrom bogʻlab, amallarini Ramazonda ado etsa yoki Ramazonda ehrom bogʻlab, amallarini Shavvolda ado etsa, Ramazon oyida umra qilgan hisoblanmaydi.
Bu ikki holatda umra qiluvchiga haj ajri berilmaydi:
Birinchi holat: Shaʼbon oyining oxirida umraga ehrom bogʻlab, amallarni Ramazon oyi kirganidan keyin ado etish.
Ikkinchi holat: Ramazonning oxirgi kuni quyosh botishidan oldin umraga ehrom bogʻlab, umra amallarini hayit kechasida ado etish.
Shayx Muhammad ibn Solih al-Usaymin rahimahulloh dedilar:
«Ramazonda umra qiluvchining umrasi ehrom bogʻlashdan boshlab to tugagunicha Ramazonda boʻlishi shart. Shu asosda boshqa bir misol olamiz:
Agar bir kishi Shaʼbonning oxirgi soatida miyqotga yetib kelib, umraga ehrom bogʻlasa, soʻng quyosh botib, quyosh botishi bilan Ramazon kirsa, soʻng Makkaga kelib, tavof va saʼy qilib, soʻng soch oldirsa, u Ramazonda umra qilgan hisoblanadimi?
Javob: Yoʻq, chunki u umrani Ramazon oyi kirishidan oldin boshlagan.
Uchinchi misol: Bir kishi Ramazonning oxirgi kuni quyosh botishidan oldin umraga ehrom bogʻlab, umra uchun tavof va saʼyni hayit kechasida qilsa, u Ramazonda umra qildi deyiladimi?
Javob: Yoʻq, chunki u Ramazonda umra qilmagan, chunki u umraning bir qismini Ramazondan tashqarida bajargan. Ramazondagi umra esa ehrom bogʻlashdan boshlab to tugagunicha (Ramazonda) boʻlishi lozim» («Majmuʼ al-fatovo li-Shayx al-Usaymin», 21/352, 353).
Manba: Islom savol va javob
Alloh bilguvchiroqdir.
Bu javob foydali bo’ldimi?