O'qildi: 30
24.02.2026
/ 7 Ramazon 1447
Fatvo mavzusi: Uzrli kishilarning roʻzasi
Savol
Agar o‘rta maktabni bitirish imtihoni Ramazon oyiga to‘g‘ri kelsa, talaba imtihonga diqqatini jamlay olishi uchun Ramazonda ro‘zasini ochishi joizmi?
O’xshash fatvolarJavob
Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.
Mukallaf kishiga imtihon uchun Ramazonda ro‘zasini ochishi joiz emas. Chunki bu shar’iy uzrlardan hisoblanmaydi. Balki unga ro‘za tutish va agar kunduzi dars qilishga qiynalsa, kechasi dars qilishi vojibdir.
Imtihon mas’ullari talabalarga yengillik qilishlari va ikki manfaatni – ro‘za manfaati va imtihonga tayyorgarlik ko‘rish uchun bo‘sh bo‘lish manfaatini jamlash maqsadida imtihonni Ramazondan boshqa vaqtga belgilashlari lozim. Rasululloh sollallohu alayhi va sallamdan sahih rivoyatda kelishicha, u zot shunday deganlar:
«اللَّهُمَّ مَنْ وَلِيَ مِنْ أَمْرِ أُمَّتِي شَيْئًا فَشَقَّ عَلَيْهِمْ فَاشْقُقْ عَلَيْهِ، وَمَنْ وَلِيَ مِنْ أَمْرِ أُمَّتِي شَيْئًا فَرَفَقَ بِهِمْ فَارْفُقْ بِهِ»
«Allohim, kim ummatimning biron ishiga boshliq bo‘lib, ularni mashaqqatga solsa, Sen ham uni mashaqqatga solgin! Kim ummatimning biron ishiga boshliq bo‘lib, ularga shafqat qilsa, Sen ham unga shafqat qilgin» (Sahihi Muslim, 1828).
Shunday ekan, imtihon mas’ullariga vasiyatim shuki, o‘g‘il va qiz talabalarga muloyimlik qilsin, imtihonni Ramazonda emas, balki undan oldin yoki keyin o‘tkazsin. Barchaga Allohdan tavfiq so‘raymiz.
Manba: Shayx Ibn Boz fatvolari, 4-jild, 223-bet.
Bu javob foydali bo’ldimi?