Mavzular

Yangi fatvolar

Maqolalar

Kitoblar


Saqlanganlar

Murakkab qidiruv


Loyiha haqida

Fikr bildiring

Bosh sahifa » Fiqh asoslari » Fiqh » Urf-odatlar » Tibbiyot va davolanish » Homiladan foydalanib a’zolarni koʻchirib oʻtkazish joizmi?
Fatvo: 2159

O'qildi: 7

Noyabr 30, 2025

/ 9 Jumadal-oxira 1447

Fatvo mavzusi:

Homiladan foydalanib a’zolarni koʻchirib oʻtkazish joizmi?

Savol

Tibbiyotning ayrim sohalarida abort qilingan homilalarning a’zolarini ko‘chirib o‘tkazish uchun ishlatish tendentsiyasi kuzatilmoqda. Bu masalada shariat hukmi qanday?

O’xshash fatvolar

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Bugungi kunda dunyoda «homila savdosi» deb ataluvchi tijorat mavjud bo‘lib, unda ba’zi shifokorlar homilani qasddan tushirishda ishtirok etadilar.

Bu amaliyotda homilaning a’zolari yoki hujayralaridan foydalaniladi va ulardan tayyorlangan inyeksiyalar boy-badavlat keksalar va boshqalarga foyda keltiradi deb ta’kidlanadi.

Bu katta jinoyatlardan bo‘lib, unda begunoh jonlarga zulm qilish va pul uchun qasddan o‘ldirish kabi harakatlar bor. Bu esa katta zulm hamda adolatsizlik hisoblanadi va uning hukmi kundek ravshandir.

Homilaning a’zolarni ko‘chirib o‘tkazish uchun ishlatilishi haqida Islom Fiqhi Akademiyasi quyidagicha fatvo chiqargan:

Birinchidan: Quyidagi holatlar va shartlardan tashqari, homilalardan boshqa shaxsga ko‘chirib o‘tkazish uchun a’zolar manbai sifatida foydalanish joiz emas:

  1. Boshqa insonga a’zolarini ko‘chirib o‘tkazish maqsadida homilani abort qilish joiz emas. Aksincha, abort faqat tabiiy (qasdsiz) hollarda yoki shar’iy uzr mavjud bo‘lganda ruxsat etiladi. Homilani olib tashlash uchun jarrohlik operatsiyasiga faqat onaning hayotini qutqarish zarur bo‘lgandagina murojaat qilinadi.
  2. Agar homila hayot kechira oladigan bo‘lsa, tibbiy muolajalar uning hayotini saqlab qolishga va uni himoya qilishga qaratilgan bo‘lishi kerak, undan a’zolarni ko‘chirib o‘tkazishda foydalanmaslik lozim. Agar homila yashashga qodir bo‘lmasa, undan faqat o‘limidan so‘ng shariat shartlariga muvofiq foydalanish mumkin.

Ikkinchidan: A’zolarni ko‘chirib o‘tkazish jarayonlari hech qanday tijorat maqsadlarini ko‘zlamasligi kerak.

Uchinchidan: A’zolarni ko‘chirib o‘tkazish jarayonlarini maxsus ishonchli tashkilot nazorat qilishi lozim.

Alloh bilguvchiroqdir.

Fatvo manbasi

Maqola borasida fikringiz?

Izoh sababi
Ushbu qator to'ldirilishi shart.

Bu javob foydali bo’ldimi?

0

O’xshash fatvolar

  • Ayollar erkak doktorda davolanishi joizmi?

    Erkak shifokorning muslima ayolni davolashining hukmi qanday?
  • Davolanish va bemorning ruxsatini olish hukmi

    Islomda davolanishning hukmi qanday, ayniqsa o‘limga olib boruvchi kasalliklarda? Davolashni boshlashdan oldin bemorning roziligini olish zarurmi, ayniqsa favqulodda vaziyatlarda?
  • Jinsiy a’zolarni ko‘chirib o‘tqazish

    Yaqinda vafot etgan shaxsdan moyaklarni ko‘chirib o‘tkazish operatsiyasi haqidagi shar’iy hukm qanday, ayniqsa bu amaliyot bepushtlikdan aziyat chekayotgan insonlar uchun yechim bo‘lishi mumkinligini inobatga olgan holda?
  • A’zolarni transplantatsiya qilish (ko‘chirib o‘tkazish) hukmi

    Islomda insonning tana a’zolarini xayriya qilishi yoki xayriya qilingan a’zolarni qabul qilish joizmi? Men Qur’oni Karimda transplantatsiya qilish (bir insonning tana a’zolarini boshqasifa ko‘chirib o‘tkazish) haqida aniq taqiqni uchratmadim.
  • Nuqsonli homilani tushirish hukmi

    Agar homilada (taxminan beshinchi oyning o‘rtalarida) nuqsonlar , bolaning bosh suyagining yuqori qismida muammo borligi anisqlansa va shifokorlar abort qilishni qattiq tavsiya etsalar, bunday holatda musulmon er-xotin qanday yoʻl tutishi kerak? Chunki bunday nuqsonlar bilan tug‘ilgan bola eng uzog‘i 21 kun yashashi mumkin va bunday homiladorlikning aksariyati homiladorlikning oxirgi va eng xavfli davrida o‘z-o‘zidan tushib ketishi mumkin. Ayniqsa, ikki musulmon olimdan bu haqda so‘ralganda, har biri turlicha javoblar bergan, ya’ni biri abortni maslahat bergan, boshqasi esa homiladorlikni davom ettirishni tavsiya qilgan. Er-xotin endi iloji boricha tezroq qaror qabul qilishi kerak. Bu masalada shariat hukmi qanday?
  • Klinik o‘lim holatidagi bemordan sun’iy nafas apparatini olib tashlash hukmi

    Ko‘pchilik shifokorlar klinik o‘lim holatidagi bemordan sun’iy nafas oldirish apparatini olib tashlashda ikkilanishadi. Shifokor ikki tuyg‘u o‘rtasida qoladi: bir tomondan, ular o‘lim va ogʻriq holatidagi insonning azobini cho‘zayotgan bo‘lishi mumkin va agar apparat olib tashlansa, bemor o‘lim orqali tinchlik topishi mumkin; boshqa tomondan esa, apparatni olib tashlash bemorning tirik qolish imkoniyatini yo‘qotishiga sabab bo‘lishidan xavotirlanishadi. Qachon klinik o‘lim holatidagi kishidan sun’iy nafas oldirish apparatini olib tashlash joiz bo‘ladi?