Ayol pul topsa uyga xarajat qilishi kerakmi?

Javob

Alloh taologa hamdu sanolar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot va salomlar bo‘lsin.

Bu masala, ya’ni ishlash va rizq talab qilish uchun g‘urbatda bo‘lgan er-xotin o‘rtasidagi uy xarajatlari masalasida ular o‘rtasida kelishuv bo‘lishi va nizo bo‘lmasligi kerak.

Vojib nuqtai nazaridan esa, bu farqli bo‘lib, bunda tafsilot bor:

1. Agar eringiz sizga xarajatlar siz bilan u o‘rtasida bo‘lishi, aks holda sizga ishlashga ruxsat bermasligi shartini qo‘ygan bo‘lsa, «Musulmonlar o‘z shartlariga binoan (ish tutadilar)».

Amr ibn Avf al-Muzaniydan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: «Musulmonlar o‘z shartlariga binoan (ish tutadilar), faqat halolni harom qiladigan yoki haromni halol qiladigan shart bundan mustasno», dedilar» (Termiziy, 1352; Hadis hukmi: «sahih». Manba: «Sahihi Termiziy», 1352).

Bosha hadisda esa:

Uqba ibn Omir roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Bajaradigan shartlaringizning eng haqlisi – farjlarni halol qilganingizdagisidir», dedilar» («Sahihi Buxoriy», 2721; «Sahihi Muslim», 1418). Shunday ekan, agar siz ikkovingiz o‘rtasida shartlar bo‘lsa, siz ikkovingiz o‘z shartlaringizga binoan ish tutasiz.

2. Agar siz ikkovingiz o‘rtasida shartlar bo‘lmasa, barcha xarajatlar erga yuklanadi. Ayolga uy xarajatlarini to‘lash vojib emas. Nafaqa qiluvchi erdir. Alloh jalla va a’lo:

«Boy-badavlat kishi o‘z boyligidan (ya’ni, boyligiga yarashadigan) nafaqa bersin» (Taloq: 7).

Jobir ibn Abdullohdan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam (vidolashuv hajlarida xutba qilib): «Ayollar xususida Allohdan qo‘rqinglar! Zero, siz ularni Allohning omonati ila olgansiz va Allohning kalimasi ila farjlarini o‘zingizga halol qilgansiz. Ularning zimmasidagi haqqingiz – siz yomon ko‘rgan kimsani ostonangizdan hatlatmasliklaridir. Bordiyu, shunday qilishsa, ularni qattiq bo‘lmagan (jarohat yetkazmaydigan) tarzda uring. Ularning sizning zimmangizdagi haqqi – ma’ruf ila yedirib, kiyintirishdir», dedilar» (Sahihi Muslim, 1218; Hadisning boshi va davomi bor. Unda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning vidolashuv hajlari batafsil bayon etilgan).

Shunga koʻra, nafaqa erning zimmasidadir. U o‘zi, xotini va farzandlari uchun uy ehtiyojlari va ishlari bilan ta’minlaydi. Ayolning maoshi oʻzi uchun, ish haqi oʻziga tegishli. Chunki bu uning ishi va mehnatining evazidir. Erkak ayol bilan nikohga kirishda uning sarf-xarajatlari, yoki xarajatlarning yarmi, yoxud shunga o‘xshash biror shart qo‘ymagan.

Faqat ayol o‘z ish haqidan biror qismini ko‘ngildan chiqarib rozi bo‘lib bersa, uni olishi mumkin. Alloh taolo shunday degan:

«Agar o‘zlari sizlar uchun undan biron narsani ixtiyoriy ravishda kechsalar, sizlar uni pok va muborak bilib yeyaveringlar» (Niso: 4).

Biroq, yuqorida ta’kidlanganidek, agar er nikohga ma’lum shartlar bilan kirsa, «Musulmonlar o‘z shartlariga binoan ish tutadilar».

Men sizga, eringizning ko‘nglini xotirjam qilish, nizoni hal qilish va muammoni bartaraf etish uchun maoshingizning bir qismini eringizga berishni maslahat beraman. Toki siz ikkingiz tinchlik, rohat va xotirjamlikda yashang. Muammolarni hal qilish va kelishmovchiliklarni uyg‘unlik, qanoat va tinchlik bilan almashtirish uchun o‘zaro kelishuvga erishing. Masalan, maoshingizning yarmi, uchdan biri, to‘rtdan biri yoki shunga o‘xshash qismi haqida kelishib oling.

Yoki er Alloh taolo unga taqsim qilgan narsaga rozi bo‘lib, imkoni boricha nafaqa qilsin va sizning maoshingizni talab qilishdan tiyilib, bu masaladan yuksak tursin.

Agar buning iloji bo‘lmasa, yashayotgan davlatingizdagi mahkamaga murojaat qilishingiz mumkin. Shar’iy mahkamaning qarori, inshaalloh, yetarli yechim beradi.

Alloh bilguvchiroqdir.